คณะอาชญาวิทยาและการบริหารงานยุติธรรม มหาวิทยาลัยรังสิต และพันธมิตรหลายคณะ สถาบัน และองค์กร จัดสัมมนาวิชาการเรื่อง “อาชญาวิทยา ในยุคทุนเทา สแกมเมอร์ และคอร์รัปชัน ครองแผ่นดิน” ชี้คดีความออนไลน์สะสมมากกว่า 1.05 ล้านเรื่อง เสียหายเกินแสนล้านบาท เสนอรัฐเชื่อมข้อมูล–สกัดทุนเทา–คอร์รัปชัน-การฟอกเงิน รัฐควรสร้างความโปร่งใส และเร่งรัดมาตรการเชิงรุก เพื่อสกัดกั้นอาชญากรรมในยุค AI
ในขณะที่ทุกๆ วินาที ทั่วโลกถูกโจมตีทางไซเบอร์มากกว่า 30 ครั้ง นั่นแสดงถึง โลกใบนี้เข้าสู่ภาวะเสี่ยง (Global Risk Society) จากภัยไซเบอร์และประชากรทั่วโลกกว่า 8 พันล้านคน เข้าสู่ระบบนิเวศ ของระบบทุนนิยมแพลตฟอร์ม (Platform Capitalism) โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิจากภาควิชาการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมวิเคราะห์เครือข่ายอาชญากรรมและพัฒนาข้อเสนอเพื่อคุ้มครองประชาชนอย่างเป็นระบบ ณ ห้อง 6-200 อาคาร 6 มหาวิทยาลัยรังสิต
นับตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2565 จนถึงปัจจุบัน มีคดีหลอกหลวงทางออนไลน์สะสมมากกว่า 1.05 ล้านเรื่อง และมูลค่าความเสียหายรวมมากกว่า 100,000 ล้านบาท ในขณะที่ผลการศึกษาจากหลายประเทศพบว่า ผู้เสียหายจากคดีหลอกหลวงออนไลน์มีเพียงร้อยละ 10 เท่านั้นที่ไปแจ้งความกับเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งประเทศไทยก็อาจจะมีลักษณะคล้ายกัน
อย่างไรก็ตามการหลอกหลวงทางออนไลน์มีแนวโน้มรุนแรงขึ้นทุกปีทั่วโลก สะท้อนได้ว่า ขนาดของปัญหาอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ปัญหาทุนเทา สแกมเมอร์ การคอร์รัปชัน และการฟอกเงิน กลายเป็นปัญหาข้ามชาติ จึงต้องพิจารณาในระดับโครงสร้างระหว่างประเทศ ดังเช่น มาตรการตามแนวทาง Bangkok Blueprint เพราะเครือข่ายอาชญากรรมอาศัยเทคโนโลยีดิจิทัล การเปิดบัญชีม้าเคลื่อนย้ายเงิน และการปกปิดทรัพย์สินเป็นช่องทางการเงินโยกย้ายถ่ายเทเงินหลายขั้นตอนมีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้นเพื่อหาช่องทางการฟอกเงิน ในขณะที่การกำกับดูแลมีช่องว่าง ทั้งในเชิงป้องกัน การประสานงาน การบังคับใช้กฎหมาย และการเยียวยาผู้เสียหาย ภายใต้หลักนิติธรรมและความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้
ผลการสัมมนาครั้งนี้สะท้อน 3 ด้าน ได้แก่ หนึ่ง เศรษฐกิจผิดกฎหมายเชื่อมโยงกับการฟอกเงินผ่านหลายช่องทาง เช่น จากกลุ่มสแกมมอร์ เครือข่ายยาเสพติด การค้ามนุษย์ การพนันออนไลน์ และการคอร์รัปชัน ซึ่งประเทศไทยมีขนาดของทุนเทาสูงถึงร้อยละ 13 ของ GDP ประเทศ สอง ความมั่นใจในระบบดิจิทัลไม่ได้รับประกันว่าจะปลอดภัยจากการหลอกลวง และสาม ระบบคุ้มครองต้องลดช่องว่างข้อมูลและมีผู้รับผิดชอบต่อผู้เสียหาย ตามแนวทาง Bangkok Blueprint เพื่อผลักดันในประเทศไทยเป็นสังคมที่มีความโปร่งใสและธรรมาภิบาลสู่มาตรฐาน OECD ในปี 2571
3 ข้อเสนอจากเวทีสัมมนา ดังนี้
1.ต่อภาครัฐ กำหนดหน่วยงานเจ้าภาพติดตามผลการช่วยเหลือผู้เสียหาย เชื่อมข้อมูลข้ามหน่วยงานโดยคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และยกระดับความร่วมมือข้ามพรมแดนเพื่อติดตามผู้สั่งการ เส้นทางเงิน และทรัพย์สิน พร้อมรายงานผลทั้งการสกัดเงินและการคืนเงินแก่ผู้เสียหาย
2.ต่อธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม แพลตฟอร์ม และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย กำหนดกรอบเวลาประสานงานและระงับธุรกรรมที่ชัดเจน เพิ่มการตรวจจับบัญชีและพฤติกรรมเสี่ยง จัดช่องทางรับแจ้งเหตุที่เข้าถึงง่าย และเปิดเผยขั้นตอนตรวจสอบความรับผิดชอบกับการเยียวยาที่ประชาชนติดตามได้
3.ต่อประชาชน หยุดก่อนโอน ตรวจสอบผู้ติดต่อผ่านช่องทางทางการด้วยตนเอง ไม่เปิดเผยรหัสผ่านหรือรหัส OTP และไม่ติดตั้งแอปตามคำแนะนำของบุคคลที่ไม่รู้จัก หากสงสัยว่าถูกหลอกให้รีบติดต่อธนาคาร เก็บหลักฐาน และแจ้งเจ้าหน้าที่ทันที โดยไม่โอนเงินเพิ่มเพื่อหวังถอนเงินหรือรับเงินคืน
การสัมมนาครั้งนี้มุ่งเชื่อมงานวิจัยสู่การปฏิบัติการทางสังคมเพื่อผลักดันแนวทาง “ป้องกันให้ทัน สกัดเงินให้เร็ว รับผิดชอบให้ชัด และเยียวยาอย่างเป็นธรรม” พร้อมสร้างความร่วมมือระหว่างรัฐ ธุรกิจ วิชาการ และประชาชน เพื่อสังคมดิจิทัลที่ปลอดภัยและโปร่งใสอย่างยั่งยืน ./