ความมั่งคั่งของอาณาจักรสเตเบิลคอยน์อันดับหนึ่งของโลกอย่าง USDT กำลังเผชิญบททดสอบความโปร่งใสครั้งสำคัญ เมื่อ S&P Global Ratings ตัดสินใจตรึงคะแนนเสถียรภาพไว้ที่ระดับ 5 ซึ่งเป็นจุดต่ำสุดในมาตรวัดต่อเนื่องเป็นปีที่สอง ปมปัญหาสำคัญไม่ได้อยู่ที่ยอดรวมเงินสำรองขาดบัญชี แต่อยู่ที่สัดส่วนสินทรัพย์เสี่ยงซึ่งขยับขึ้นไปถึง 28 เปอร์เซ็นต์ของเหรียญที่หมุนเวียนในระบบ ผสมโรงกับการย้ายฐานกำกับดูแลไปยังเอลซัลวาดอร์และกำแพงค่าธรรมเนียมไถ่ถอนที่กันรายย่อยออกจากประตูหลัก หากความผันผวนของราคาทองคำและตลาดหุ้นกระแทกพอร์ตพร้อมกัน ส่วนต่างกันชนมูลค่า 8,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐอาจถูกกัดกร่อนจนไม่เหลือพื้นที่ปลอดภัย นี่คือรอยร้าวเชิงโครงสร้างที่กำลังท้าทายความเชื่อมั่นของตลาดการเงินโลก
ตลาดการเงินขับเคลื่อนด้วยคุณภาพของหลักประกันและความโปร่งใสที่ตรวจสอบได้ แต่สำหรับ USDT ซึ่งเป็นเสาหลักสภาพคล่องของอุตสาหกรรมคริปโต ปริมาณเงินสำรองที่ล้นเกินมูลค่าเหรียญ กลับไม่สามารถซื้อความไว้วางใจจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือได้เต็มร้อย ตัวเลขส่วนเกินทางบัญชีอาจสร้างความอุ่นใจในยามตลาดสงบ ทว่าโครงสร้างไส้ในของสินทรัพย์ที่นำมาหนุนหลังต่างหากคือตัวตัดสินว่ากลไกตรึงมูลค่า 1 ดอลลาร์สหรัฐจะยืนระยะได้จริงหรือไม่เมื่อพายุตลาดพัดกระหน่ำ
รายงานประเมินเสถียรภาพสเตเบิลคอยน์ฉบับล่าสุดจาก S&P Global Ratings ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ระบุชัดเจนว่า USDT ยังคงถูกจัดให้อยู่ในระดับ 5 หรือระดับอ่อนแอ (weak) บนมาตรวัด 5 ระดับ ไม่เปลี่ยนแปลงจากการประเมินเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2568 แม้รายงานชิ้นนี้จะไม่ใช่การจัดอันดับความน่าเชื่อถือตราสารหนี้แบบดั้งเดิม และ S&P Global Ratings ยอมรับว่า USDT สามารถรักษาระดับราคาใกล้เคียง 1 ดอลลาร์สหรัฐได้ดีตลอดช่วงหนึ่งปีที่ผ่านมา แต่สัญญาณเตือนภัยกลับดังขึ้นจากรายงานตัวเลขทางการเงินและทุนสำรองของ Tether ณ วันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2569 ซึ่งเผยให้เห็นว่าสัดส่วนสินทรัพย์ความเสี่ยงสูงพุ่งขึ้นเป็น 28 เปอร์เซ็นต์ของมูลค่า USDT ที่หมุนเวียนในตลาด เพิ่มขึ้นจากระดับ 24 เปอร์เซ็นต์ในช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อน
เมื่อกางไส้ในพอร์ตลงทุนของ Tether พบการปรับเปลี่ยนโครงสร้างสินทรัพย์อย่างมีนัยสำคัญ การถือครองทองคำขยับขึ้นไปอยู่ที่ราว 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ของ USDT ที่หมุนเวียน จากเดิม 12,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐหรือ 7 เปอร์เซ็นต์เมื่อปี พ.ศ. 2568 พร้อมกันนั้นยังเพิ่มการลงทุนในหุ้นจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เข้ามาอีก 4,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 2 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ยอดถือครองบิทคอยน์ปรับลดลงจาก 9,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มาอยู่ที่ 8,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนที่เหลือกระจายอยู่ในหุ้นกู้เอกชน สินเชื่อที่มีหลักประกัน และเงินลงทุนอื่นที่มีข้อมูลเปิดเผยต่อสาธารณะอย่างจำกัด ส่งผลให้สัดส่วนสินทรัพย์ปลอดภัยอย่างพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐระยะสั้นและข้อตกลงซื้อคืนข้ามคืนที่มีพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐค้ำประกัน ลดลงจาก 75 เปอร์เซ็นต์ เหลือ 72 เปอร์เซ็นต์ แม้ยอดถือครองตราสารหนี้รัฐบาลสหรัฐกลุ่มนี้จะยังสูงกว่า 130,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และภาพรวมบริษัทจะมีสินทรัพย์รวม 191,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับหนี้สินจากเหรียญที่ออกหมุนเวียน 183,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จนเกิดส่วนต่างทุนสำรองส่วนเกินราว 8,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นอัตราส่วนหลักประกัน 104.3 เปอร์เซ็นต์ก็ตาม
ในมุมมองการบริหารความเสี่ยงของ S&P Global Ratings ตัวเลขส่วนเกิน 8,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐไม่ได้เป็นเกราะป้องกันที่หนาแน่นอย่างที่เห็นบนหน้ากระดาษ เพราะมูลค่าของสินทรัพย์เสี่ยงสูงในพอร์ตมีขนาดใหญ่กว่าเงินกันชนก้อนนี้หลายเท่าตัว หากราคาทองคำ ตลาดหุ้น หรือบิทคอยน์เผชิญแรงเทขายรุนแรงพร้อมกัน รวมถึงเกิดความเสียหายจากความเสี่ยงด้านเครดิต อัตราดอกเบี้ย หรืออัตราแลกเปลี่ยน มูลค่าทุนสำรองทั้งหมดอาจหดตัวลงจนต่ำกว่ามูลค่าเหรียญ USDT ที่หมุนเวียนอยู่ในมือผู้ถือครอง และทำให้สถานะของเหรียญตกอยู่ในภาวะมีหลักประกันไม่เพียงพอทันที
ปัญหาที่ซ้ำเติมความกังวลด้านคุณภาพสินทรัพย์คือช่องโหว่ด้านความโปร่งใสในการเปิดเผยข้อมูล S&P Global Ratings ชี้ว่านักลงทุนแทบไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับรายชื่อผู้รับฝากสินทรัพย์ คู่สัญญา และธนาคารที่ทำหน้าที่ถือครองเงินสำรองของ Tether ทำให้ไม่สามารถประเมินความแข็งแกร่งทางการเงินของสถาบันตัวกลางเหล่านี้ได้ ซ้ำร้าย Tether ยังรายงานทุนสำรองเป็นรายไตรมาสพร้อมหนังสือรับรองจากบุคคลที่สาม ซึ่งมีความถี่น้อยกว่าผู้ออกสเตเบิลคอยน์รายอื่นที่รายงานเป็นรายเดือน แม้ในปี พ.ศ. 2569 Tether จะผ่านการตรวจสอบงบการเงินอิสระเต็มรูปแบบครั้งแรกโดย KPMG U.S. ซึ่งมีรายงานว่าให้ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขต่องบการเงินประจำปี พ.ศ. 2568 รวมถึงในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569 KPMG จะตรวจสอบงบการเงินของ Tether Gold (XAU₮) เสร็จสิ้นและยืนยันว่าทองคำแท่งในสวิตเซอร์แลนด์มีจำนวนตรงกับเหรียญ ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2568 แต่ตัวงบการเงินฉบับตรวจสอบและรายงานของผู้สอบบัญชีสำหรับ USDT กลับไม่ได้ถูกนำมาเปิดเผยต่อสาธารณะแต่อย่างใด
โครงสร้างทางกฎหมายและการกำกับดูแลเป็นอีกจุดเปราะบางที่ S&P Global Ratings หยิบยกขึ้นมาตั้งคำถาม หลังจาก Tether ย้ายฐานการดำเนินงานไปยังประเทศเอลซัลวาดอร์เมื่อปี พ.ศ. 2568 และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการสินทรัพย์ดิจิทัลแห่งชาติเอลซัลวาดอร์ (CNAD) ซึ่งกำหนดให้ผู้ออกสเตเบิลคอยน์ต้องถือครองทุนสำรองเท่ากับมูลค่าเหรียญที่หมุนเวียน และต้องมีสินทรัพย์สภาพคล่องที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 30 วันอย่างน้อย 70 เปอร์เซ็นต์ เกณฑ์ดังกล่าวถูกประเมินว่าผ่อนปรนกว่ากรอบกฎหมายของสหรัฐอเมริกาและยุโรปอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเรื่องประเภทสินทรัพย์ที่อนุญาตให้นำมาเป็นทุนสำรองและการแยกบัญชีทรัพย์สิน ที่สำคัญคือปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานที่เปิดเผยต่อสาธารณะเพื่อยืนยันว่าทุนสำรองของ USDT ถูกแยกออกทางกฎหมายจากทรัพย์สินอื่นของบริษัท Tether อย่างเด็ดขาด ซึ่งหมายความว่าหากบริษัทแม่เผชิญปัญหาล้มละลาย เงินสำรองของผู้ถือเหรียญอาจเสี่ยงถูกดึงเข้าไปพัวพันในกระบวนการทางกฎหมาย
เมื่อมองลงไปที่กลไกการไถ่ถอนเงินสดโดยตรง ประตูทางออกของ Tether ถูกออกแบบมาสำหรับผู้เล่นรายใหญ่เป็นหลัก ผู้ใช้งานที่ต้องการแลกคืน USDT เป็นดอลลาร์สหรัฐโดยตรงต้องผ่านขั้นตอนยืนยันตัวตนที่มีค่าธรรมเนียม 150 ดอลลาร์สหรัฐ ต้องมียอดไถ่ถอนขั้นต่ำถึง 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ และต้องจ่ายค่าธรรมเนียมการไถ่ถอน 0.1 เปอร์เซ็นต์ หรืออย่างน้อย 1,000 ดอลลาร์สหรัฐ แล้วแต่จำนวนใดจะสูงกว่า เงื่อนไขเหล่านี้บีบให้ผู้ถือเหรียญรายย่อยต้องพึ่งพาการซื้อขายผ่านกระดานเทรดคริปโตหรือตลาดรองเพียงอย่างเดียว แม้ S&P Global Ratings จะยอมรับว่าสภาพคล่องของ USDT ในตลาดรองทั้งแบบรวมศูนย์และแบบกระจายศูนย์มีความแข็งแกร่ง แต่การที่ Tether มีพันธมิตรธนาคารที่รองรับการโอนเงินตลอด 24 ชั่วโมงอย่างจำกัด ทำให้การเข้าถึงเงินสดในยามฉุกเฉินยังคงผูกติดอยู่กับเวลาทำการของระบบธนาคารพาณิชย์แบบดั้งเดิม
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา USDT พิสูจน์ความทนทานผ่านวิกฤตใหญ่มาแล้วหลายครั้ง ไม่ว่าจะเป็นการล่มสลายของเครือข่าย Terra ในปี พ.ศ. 2565 หรือวิกฤตธนาคาร Silicon Valley Bank ในปี พ.ศ. 2566 ท่ามกลางปริมาณเหรียญหมุนเวียนที่ขยายตัวจากราว 158,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มาอยู่ที่ 183,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปัจจุบัน แต่ประวัติศาสตร์ความอยู่รอดในอดีตไม่อาจลบล้างโจทย์ใหม่ที่ใหญ่ขึ้นตามขนาดพอร์ตได้ S&P Global Ratings ทิ้งท้ายเงื่อนไขไว้อย่างชัดเจนว่า คะแนนเสถียรภาพจะขยับขึ้นได้ก็ต่อเมื่อ Tether ยอมลดสัดส่วนสินทรัพย์เสี่ยงสูงลง และเปิดเผยรายละเอียดเชิงลึกทั้งองค์ประกอบทุนสำรอง การประเมินมูลค่า และรายชื่อผู้รับฝากสินทรัพย์อย่างตรงไปตรงมา เพราะในตลาดการเงินยุคใหม่ ความเชื่อมั่นไม่ได้วัดกันที่ขนาดของเม็ดเงินสำรองเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความโปร่งใสและการคุ้มครองทางกฎหมายที่ตรวจสอบได้จริงในวันที่ตลาดเกิดวิกฤต