xs
xsm
sm
md
lg

จับตาเก้าอี้ CEO ปตท.คนใหม่เดิมพันครั้งใหญ่ของธรรมาภิบาล เปิดแรงกดดันทางการเมืองวางมือคุมขุมทรัพย์พลังงานชาติ

เผยแพร่:   ปรับปรุง:



การสรรหาประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) คนใหม่ กำลังกลายเป็นประเด็นที่สังคมต้องจับตามองมากกว่าการเปลี่ยนตัวผู้บริหารองค์กรขนาดใหญ่ เพราะนี่ไม่ใช่เพียงการเลือกคนมานั่งเก้าอี้ซีอีโอ แต่เป็นการตัดสินอนาคตขององค์กรพลังงานที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและความมั่นคงของประเทศไทย

บริษัท ปตท.ไม่ใช่บริษัทธรรมดา แต่เป็นองค์กรยุทธศาสตร์ที่มีธุรกิจครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ทั้งก๊าซธรรมชาติ น้ำมัน ปิโตรเคมี โรงกลั่น การลงทุนในต่างประเทศ ตลอดจนธุรกิจพลังงานแห่งอนาคต การบริหารองค์กรแห่งนี้จึงเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ของประเทศ ผู้ถือหุ้น ประชาชน และความมั่นคงทางพลังงานโดยตรง

โจทย์สำคัญของการสรรหาครั้งนี้จึงอยู่ที่ว่า ใครจะเข้ามารับไม้ต่อจาก ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง และสามารถรักษามาตรฐานการบริหารองค์กรให้เดินหน้าต่อไปได้ โดยไม่ปล่อยให้การเมืองเข้ามากำหนดทิศทางธุรกิจ ฃึ่งสิ่งที่ต้องย้ำให้ชัดคือ กระบวนการสรรหาต้องโปร่งใส ตรวจสอบได้ และยึดความสามารถเป็นหลัก ไม่ใช่ยึดความใกล้ชิดกับผู้มีอำนาจทางการเมือง ไม่ว่าผู้สมัครจะเป็นคนในหรือคนนอก เป็นนักเรียนนอก มีดีกรีหรือผ่านประสบการณ์บริหารองค์กรระดับโลกมาเพียงใด สิ่งเหล่านี้เป็นเพียงคุณสมบัติเบื้องต้น แต่ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะบริหาร ปตท.ได้ดี

สำหรับความกังวลที่สังคมไม่อาจมองข้าม คือการเมืองอาจเข้ามามีอิทธิพลต่อการคัดเลือกผู้บริหาร โดยเฉพาะหากมีความพยายามผลักดันบุคคลที่มีสายสัมพันธ์กับผู้มีอำนาจ มากกว่าคนที่มีความรู้ความสามารถอย่างแท้จริง เพราะหากซีอีโอคนใหม่เข้ามาพร้อมภาระทางการเมือง หรือเป็นเพียงผู้บริหารที่ต้องคอยรับคำสั่งจากใครบางคน ปตท.ก็อาจตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะถูกใช้เป็นเครื่องมือแสวงหาผลประโยชน์

ทั้งนี้ต้องไม่ลืมว่า ปตท.เป็นองค์กรที่มีสินทรัพย์และเงินลงทุนมหาศาล มีบริษัทในเครือจำนวนมาก และมีอำนาจต่อรองทางธุรกิจในระดับนานาชาติ การแต่งตั้งผู้บริหารที่ขาดความเป็นอิสระจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะอาจส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุน การจัดซื้อจัดจ้าง การบริหารทรัพย์สิน และการกำหนดทิศทางธุรกิจในระยะยาวและสิ่งที่น่ากังวลที่สุดไม่ใช่การที่นักการเมืองจะเข้ามาติดตามหรือกำกับดูแลนโยบายขององค์กร เพราะในฐานะผู้กำหนดนโยบายรัฐบาลย่อมมีบทบาทตามกรอบกฎหมาย แต่สิ่งที่ต้องระวังคือการก้าวล่วงไปถึงการเลือกตัวบุคคล การสั่งการบริหาร หรือการใช้อำนาจทางการเมืองเพื่อเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง

อย่างไรก็ตามปตท.ต้องไม่กลายเป็นแหล่งรวมผลประโยชน์ของเครือข่ายการเมือง และไม่ควรเป็นพื้นที่ทดลองอำนาจของใครทั้งสิ้น หากย้อนกลับไปดูผลงานในยุคของ ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง สิ่งที่องค์กรต้องรักษาไว้ไม่ใช่เพียงผลประกอบการหรือการขยายธุรกิจ แต่รวมถึงความน่าเชื่อถือในการบริหาร การยึดหลักธรรมาภิบาล การรักษาวินัยทางการเงิน และความรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้นและสังคม ปตท.ต้องสร้างผลตอบแทนจากการลงทุน ทำกำไรอย่างมีประสิทธิภาพ มีสภาพคล่องเพียงพอสำหรับขับเคลื่อนธุรกิจ และนำศักยภาพขององค์กรกลับมาสร้างประโยชน์ให้ประเทศ

ขณะเดียวกัน ปตท.ยังมีภารกิจสำคัญในการเป็นกลไกหลักด้านความมั่นคงทางพลังงานของไทย ไม่ว่าจะเป็นการจัดหาแหล่งพลังงาน การบริหารความเสี่ยงจากราคาน้ำมันและก๊าซในตลาดโลก การรับมือความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ตลอดจนการรักษาเสถียรภาพด้านพลังงานในช่วงที่เกิดวิกฤต

ขณะที่โลกกำลังเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานอย่างรวดเร็ว ทั้งการแข่งขันด้าน LNG พลังงานสะอาด เทคโนโลยีใหม่ และความผันผวนของตลาดพลังงานระหว่างประเทศ ซีอีโอคนใหม่จึงต้องมีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล เข้าใจธุรกิจพลังงานระดับโลก มีความสามารถในการบริหารความเสี่ยง และกล้าตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูล ไม่ใช่บริหารองค์กรด้วยความเกรงใจผู้มีอำนาจ

สำหรับรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล นี่คือบททดสอบสำคัญว่าจะวางระยะห่างระหว่างอำนาจทางการเมืองกับการบริหารรัฐวิสาหกิจได้มากน้อยเพียงใด หากรัฐบาลต้องการให้ ปตท.เป็นกำลังสำคัญในการประคับประคองเศรษฐกิจและสร้างความมั่นคงทางพลังงาน ก็ต้องเริ่มจากการเปิดทางให้คนที่มีความสามารถและมีความเป็นมืออาชีพเข้ามาบริหาร ไม่ใช่ใช้ตำแหน่งซีอีโอเป็นรางวัลทางการเมืองหรือเป็นพื้นที่ตอบแทนบุญคุณ

ขณะที่กรรมการสรรหาเองต้องแสดงให้เห็นถึงความเป็นอิสระ เปิดเผยหลักเกณฑ์การประเมินอย่างชัดเจน อธิบายได้ว่าผู้ได้รับการคัดเลือกมีความเหมาะสมเหนือผู้สมัครรายอื่นและต้องไม่มีข้อกังขาว่าผลการสรรหาถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าแล้วหรือไม่

เพราะหากสุดท้ายผู้ได้รับเลือกเป็นเพียงคนที่มีเส้นสาย มีผู้ใหญ่คอยสนับสนุน แต่ขาดความสามารถในการบริหารองค์กรระดับโลก ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจไม่ได้จำกัดอยู่แค่ ปตท. แต่อาจลุกลามไปถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุน ตลาดทุน และความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ

ดังนั้นนายกรัฐมนตรีอาจมีอำนาจทางการเมือง แต่ไม่มีเหตุผลใดที่ควรนำอำนาจนั้นมาใช้กำหนดอนาคตขององค์กรโดยไม่คำนึงถึงหลักธรรมาภิบาล ซีอีโอ ปตท.ต้องเป็นมืออาชีพที่ทำงานเพื่อองค์กรและประเทศ ไม่ใช่เป็นมือไม้ของนักการเมืองหรือกลุ่มผลประโยชน์ใด

สุดท้ายการสรรหาซีอีโอ ปตท.ครั้งนี้จึงไม่ได้วัดกันแค่ว่าใครจะได้เก้าอี้ แต่กำลังวัดมาตรฐานของ ปตท.ในยุคหลัง ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง ว่าจะรักษาความเป็นองค์กรธุรกิจพลังงานระดับโลกที่ยืนอยู่บนหลักธรรมาภิบาลได้หรือไม่ และกำลังเป็นบทพิสูจน์ของนายกรัฐมนตรีอนุทินเช่นกันว่า จะเลือกสร้างความเข้มแข็งให้ประเทศด้วยการสนับสนุนมืออาชีพ หรือจะปล่อยให้ข้อครหาทางการเมืองเข้ามาบดบังความน่าเชื่อถือขององค์กรแห่งนี้
ดังนั้นปตท.ไม่ใช่สมบัติของรัฐบาลชุดใด และไม่ใช่ขุมทรัพย์ของนักการเมืองกลุ่มใด แต่เป็นองค์กรที่มีภารกิจผูกพันกับผลประโยชน์ของประเทศและประชาชน หากซีอีโอคนใหม่เข้ามาเพื่อสร้าง ปตท.ให้แข็งแกร่ง ประเทศก็ได้ประโยชน์ แต่ถ้าเข้ามาเพื่อเป็นมือเป็นไม้ให้ใครบางคน สุดท้ายคนที่ต้องจ่ายราคาอาจเป็นคนไทยทั้งประเทศ นี่จึงเส้นแบ่งที่รัฐบาลและคณะกรรมการสรรหาต้องตอบสังคมให้ได้