กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ โดยสำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) ได้เผยแพร่กฎระเบียบ Interim Final Rule , RIN 0694-AK50 เพื่อควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง โดยกำหนดให้การส่งออกไปยัง 5 ประเทศ ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ ไทย และบราซิล จะต้องขออนุญาตก่อนทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้มีการส่งออกต่อไปยังประเทศที่สาม โดยเฉพาะจีน หรือถูกนำไปใช้ใน Data Center และ AI Server ของจีน
เป้าหมายของระเบียบดังกล่าว ไม่มีการอ้อมค้อม ยิงตรง ๆ เพื่อเตะตัดขาจีน ไม่ให้ Data Center และ AI Server ของจีนเติบโต เพราะจีน มีการลงทุนไปทั่วโลก และยังมีการลงทุนในไทยด้วย
โดยควบคุมการใช้งาน Data Center ที่ให้บริการประมวลผลเกิน 12 ล้าน TPP (เกณฑ์เพดานกำลังการประมวลผลรวมขั้นสูงสุด) แก่บริษัทที่สำนักงานใหญ่อยู่ในจีน มาเก๊า หรือกลุ่ม D:5 (รายชื่อกลุ่มประเทศที่ถูกสหรัฐอเมริกาคว่ำบาตรด้านอาวุธ) ต้องขอใบอนุญาต และต้องขอใบอนุญาตส่งชิปเข้า 5 ประเทศ ยกเว้นผู้รับที่บริษัทแม่อยู่ในสหรัฐฯ และรัฐมนตรีพาณิชย์สหรัฐฯ เพิ่มประเทศในรายชื่อได้ภายหลัง รวมทั้งเข้มงวดกับโรงงานผลิตและบรรจุชิป โดยชิปขนาด 16/14 นาโนเมตรหรือเล็กกว่า ถูกถือว่าเป็นชิป AI ควบคุมไว้ก่อน จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ใช่
ส่วนการลงทุนของสหรัฐฯ ที่มาลงทุนในไทย หรือทั่วโลก ไม่ได้รับผลกระทบ หากผู้ใช้ปลายทางที่บริษัทแม่ตั้งอยู่ในสหรัฐฯ ก็ไม่ต้องขอใบอนุญาต และผู้ส่งออกรายงานตามที่ระเบียบกำหนดไว้ ทำให้การลงทุนใน Data Center และ AI Server ไม่ว่าจะเป็นของ Amazon Web Services (AWS) , Google, Microsoft ในไทยและทั่วโลก จึงไม่มีการสะดุด
สำหรับชิปที่อยู่ในเป้าหมายควบคุม น่าจะเป็นชิปที่มีความแรงในการประมวลผลมากกว่า 300 ล้านล้านครั้งต่อวินาที โดยชิปเกือบทุกรุ่นในตลาดเข้าเกณฑ์เกือบทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น NVIDIA, AMD และชิปที่ Google , Amazon , Microsoft ออกแบบเอง ซึ่งรวมกันเกือบ 100% ของตลาดโลก ส่วนชิปที่ไม่ได้ออกแบบเพื่อ Data Center เช่น การ์ดจอเกม ไม่เข้าเกณฑ์
ทั้งนี้ จากระเบียบดังกล่าว ที่สหรัฐฯ มีเป้าหมายจัดการจีน ได้ส่งผลกระทบกับไทยโดยตรง เพราะปัจจุบัน ไทยมีนโยบายในการดึงดูดการลงทุน Data Center และ AI ซึ่งหากเป็นการลงทุนจากจีน หรือมีลูกค้าหลักเป็นจีน จะได้รับผลกระทบมากถึงมากที่สุด เพราะต้องขออนุญาตทั้งการนำเข้าชิปและการให้บริการ ส่วนการลงทุนของผู้ประกอบการต่างชาติที่ไม่ใช่สหรัฐฯ หรือผู้ประกอบการไทย ได้รับผลกระทบปานกลาง ต้องขออนุญาตเป็นรายกรณี และต้องตรวจสอบผู้ถือหุ้นและลูกค้าที่ใช้บริการ ส่วนการลงทุนของสหรัฐฯ ในไทย ไม่ว่าจะเป็น AWS, Google, Microsoft ไม่ได้รับผลกระทบ ได้รับการยกเว้นกรณีบริษัทแม่ตั้งอยู่ในสหรัฐฯ
ผลกระทบที่จะเกิดขึ้น แน่นอนว่า การดึงดูดการลงทุน Data Center และ AI จากทั่วโลกของไทย จะได้รับผลกระทบ โดยเฉพาะการลงทุนจากจีน หรือการลงทุนที่มีลูกค้า คือ จีน ที่จะเข้าถึงชิปได้ยากขึ้น และอาจจะเจอความเสี่ยง การลงทุนชะลอ และย้ายออก
หรือหากมีการนำเข้าชิปมาจากสหรัฐฯ และไทยมีการส่งออกต่อไปยังจีน หรือประเทศที่มีจีนเป็นลูกค้า ก็อาจจะถูกสหรัฐฯ เพ่งเล็ง และใช้มาตรการต่าง ๆ กับไทยได้ ทั้งการจำกัดการส่งออกมาไทย หรือขึ้นบัญชีดำไทย ไม่ให้ส่งออกชิป
หรืออีกกรณีหนึ่ง หากไทยมีการดำเนินการที่เข้มงวดต่อนักลงทุนจีน หรือนักลงทุนที่ให้บริการกับจีน ก็จะถูกจีนเพ่งเล็ง และหาว่าไทยเลือกข้างสหรัฐฯ ก็จะยิ่งส่งผลกระทบต่อการค้า การลงทุน ระหว่างไทยกับจีนได้ เพราะปัจจุบัน จีนเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งของไทย
สำหรับการแก้เกมของไทย ล่าสุด นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ ได้ชี้แจงกรณีดังกล่าว ว่า กระทรวงพาณิชย์ได้ตรวจสอบแล้ว พบว่า เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ตามเวลาสหรัฐฯ กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ โดยสำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) ได้เผยแพร่กฎระเบียบ Interim Final Rule เพื่อควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงและป้องกันการหลีกเลี่ยงข้อจำกัดผ่านการใช้กำลังประมวลผลของ Data Center ในประเทศที่สาม โดยกฎระเบียบที่ BIS เผยแพร่ยังไม่ได้ประกาศใน Federal Register และยังไม่ได้ระบุวันมีผลบังคับใช้ที่แน่นอน แต่คาดว่าจะกำหนดให้มีผลในวันที่ประกาศลงใน Federal Register
โดยระเบียบดังกล่าว ได้กำหนดให้การส่งออกและการโอนชิปประมวลผลขั้นสูง ที่ใช้ใน AI, Data Center ไปยัง 5 ประเทศ ได้แก่ ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และบราซิล ต้องได้รับใบอนุญาตจาก BIS โดยพิจารณาเป็นรายกรณี ไม่ได้เป็นการห้ามนำเข้า พร้อมกำหนดข้อยกเว้นสำหรับธุรกรรมของบริษัทที่เข้าเงื่อนไขการมีสำนักงานใหญ่หรือบริษัทแม่ในสหรัฐฯ จะไม่ได้รับผลกระทบ แต่การลงทุนของผู้ประกอบการที่ไม่ใช่สหรัฐฯ จะได้รับผลกระทบจากการถูกเข้มงวดมากขึ้น
นายกรนิจระบุอีกว่า มาตรการดังกล่าว มุ่งควบคุมชิปประมวลผลขั้นสูง (Advanced AI Chips) ที่ใช้ใน Data Center, AI Server และระบบประมวลผลสมรรถนะสูงเป็นหลัก ไม่ได้ครอบคลุมชิปทั่วไปที่ใช้ในรถยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือเครื่องจักรกล เว้นแต่เป็นชิปที่มีคุณสมบัติเข้าเกณฑ์ควบคุม โดยประเด็นที่ไทยต้องติดตามใกล้ชิดจะมีด้านการค้า ที่อาจส่งผลต่อความต่อเนื่องในการเข้าถึงชิปประมวลผลขั้นสูง ด้านการลงทุน ที่อาจมีผลต่อแผนลงทุนและการขยายธุรกิจ Data Center และอุตสาหกรรม AI ในไทย และด้านผู้ประกอบการ ที่ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขการอนุญาตและอาจมีต้นทุนในการดำเนินการ
ในส่วนของกระทรวงพาณิชย์ จะเร่งประสานงานกับสหรัฐฯ เพื่อสร้างความชัดเจนเกี่ยวกับมาตรการ หลักเกณฑ์การขอใบอนุญาต และข้อยกเว้น เพื่อประเมินขอบเขต เงื่อนไข และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อไทย ควบคู่กับการดูแลและเตรียมความพร้อมภาคธุรกิจไทย โดยให้ข้อมูลและเสนอแนวทางรองรับแก่ผู้ประกอบการที่อาจเกี่ยวข้อง ตลอดจนรักษาความเชื่อมั่นด้านการค้าและการลงทุน ผ่านการบูรณาการหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อติดตามและรองรับผลกระทบต่ออุตสาหกรรมดิจิทัลและ AI รวมทั้งจะร่วมมือกับสหรัฐฯ ในการป้องกันการหลบเลี่ยงมาตรการควบคุมการส่งออก โดยแลกเปลี่ยนข้อมูลและร่วมตรวจสอบบริษัทที่มีความเสี่ยง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่สหรัฐฯ
ส่วนในระยะยาว ไทยควรให้ความสำคัญกับการรักษาความสามารถในการเข้าถึงเทคโนโลยีประมวลผลขั้นสูงควบคู่กับการยกระดับระบบกำกับดูแลการค้าสินค้าเทคโนโลยี โดยเร่งประเมินผลกระทบต่อโครงการลงทุนจริง และหารือกับสหรัฐฯ เพื่อป้องกันไม่ให้ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีกลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาอุตสาหกรรม AI และการดึงดูดการลงทุนของไทยในระยะยาว
“กระทรวงพาณิชย์จะติดตามรายละเอียดและประเมินผลกระทบจากมาตรการดังกล่าวอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะประเภทและรายการสินค้าที่เข้าข่ายต้องได้รับใบอนุญาตจาก BIS รวมถึงหารือกับหน่วยงานของสหรัฐฯ เพื่อสร้างความชัดเจนในประเด็นที่เกี่ยวข้อง เมื่อได้รับข้อมูลที่ชัดเจนและสามารถประเมินผลกระทบได้แล้ว กระทรวงพาณิชย์จะรายงานให้ทราบต่อไป”นายกรนิจกล่าว