สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ลงมือรื้อกติกาการเคลื่อนย้าย stablecoin ในประเทศไทยอีกครั้ง ด้วยร่างประกาศที่เปิดรับฟังความคิดเห็นถึงวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ต้นเหตุไม่ได้อยู่ที่ราคาเหรียญ แต่อยู่ที่ช่องโหว่ซึ่งทำให้สินทรัพย์ดิจิทัลถูกใช้เป็นทางผ่านของการฟอกเงิน อาชญากรรมทางเทคโนโลยี และการเลี่ยงกฎเกณฑ์การโอนเงินระหว่างประเทศ ร่างฉบับนี้จึงไล่ปิดตั้งแต่ตัวตนเจ้าของวอลเล็ต เพดานมูลค่าการโอน ไปจนถึงผู้ดูแลสภาพคล่อง ผู้ให้บริการสภาพคล่อง และศูนย์ซื้อขายต้นทาง พร้อมขีดเส้นธุรกรรมนอกแพลตฟอร์มไม่ให้เป็นทางลัดอีกต่อไป ผู้ประกอบธุรกิจที่เคยอาศัยความหละหลวมเป็นต้นทุนต่ำกำลังเจอกรอบที่คุมทุกชั้นของห่วงโซ่
ร่างประกาศนี้ต่อยอดจากการรับฟังความคิดเห็นเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 ซึ่งครอบคลุมหลักการกำกับ stablecoin การปรับหลักเกณฑ์เรื่องผู้ดูแลสภาพคล่อง (Market Maker: MM) ผู้ให้บริการสภาพคล่อง (Liquidity Provider: LP) ศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่ผู้ประกอบธุรกิจนำมาให้บริการ (Source Exchange) ธุรกรรมนอกแพลตฟอร์ม และการเก็บรวบรวมกับเปิดเผยข้อมูลของผู้ประกอบธุรกิจ ก.ล.ต. ระบุว่านำข้อสังเกตและข้อเสนอแนะจากรอบนั้นมายกร่างใหม่ เพื่อให้ชัดเจนและเหมาะสมยิ่งขึ้น
หัวใจของร่างอยู่ที่การโอน stablecoin ผ่านผู้ประกอบธุรกิจ บัญชีหรือวอลเล็ตต้นทางที่โอนเข้า และบัญชีหรือวอลเล็ตปลายทางที่รับโอนออก ต้องผ่านการยืนยันว่าเป็นของลูกค้าผู้ทำธุรกรรมรายนั้น ซึ่งหมายถึงห้ามโอนเข้าจากบัญชีผู้อื่น และห้ามโอนออกไปยังบัญชีผู้อื่น ทั้งสองฝั่งต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ Travel Rule รวมถึงการจัดประเภทลูกค้า การคัดกรองไม่ให้เป็นบัญชีม้าหรือบุคคลและวอลเล็ตที่เสี่ยงต่อธุรกรรมผิดกฎหมาย และการใช้เครื่องมือติดตามเส้นทางสินทรัพย์ดิจิทัลเพื่อตรวจความเชื่อมโยงกับวอลเล็ตที่มีความเสี่ยงหรืออยู่ในบัญชีเฝ้าระวัง
ด้านมูลค่า ร่างกำหนดให้การโอนเข้าและโอนออกสอดคล้องกับแหล่งที่มารายได้และฐานะการเงินของลูกค้า โดยโอนเข้าได้ไม่เกิน 5 ล้านบาทต่อวันต่อคนต่อผู้ประกอบธุรกิจแต่ละราย และโอนออกได้ไม่เกิน 5 ล้านบาทต่อวันต่อคนต่อผู้ประกอบธุรกิจแต่ละรายเช่นกัน ส่วนการโอนระหว่างบัญชีลูกค้าผ่านผู้ประกอบธุรกิจไทยไม่ถูกจำกัดที่ 5 ล้านบาท แต่ผู้ประกอบธุรกิจไทยทั้งต้นทางและปลายทางต้องใช้ Travel Rule ทั้งคู่ กล่าวได้ว่า ก.ล.ต. เปิดทางให้เงินหมุนในวงที่ตรวจตัวตนได้ครบสองฝั่ง และเข้มกับเงินที่ไหลข้ามวงออกไป
เพดาน 5 ล้านบาทมีข้อยกเว้น 4 กลุ่ม กลุ่มแรกคือลูกค้าที่เป็นผู้ประกอบธุรกิจ หรือผู้ประกอบธุรกิจที่มีวัตถุประสงค์เพื่อประกอบธุรกิจ โดยโอนเข้าหรือออกบัญชีชื่อผู้ประกอบธุรกิจเอง กลุ่มที่สองคือผู้ประกอบธุรกิจที่อยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และได้รับอนุญาตจาก ธปท. ให้ใช้ stablecoin ดำเนินธุรกิจตามรูปแบบที่กำหนดเป็นรายกรณี กลุ่มที่สามคือลูกค้าที่เป็น MM คู่ stablecoin/เงินบาท รวมถึงกรณีที่ MM ต้องโอน stablecoin ผ่านผู้ประกอบธุรกิจไทยเพื่อทำหน้าที่ดูแลสภาพคล่อง
กลุ่มที่สี่คือธุรกรรมจองซื้อและคืนเงินจองซื้อโทเคนดิจิทัลที่ ก.ล.ต. อนุญาตให้เสนอขาย โดยคู่ธุรกรรมเป็นผู้ให้บริการระบบเสนอขายโทเคนดิจิทัล (ICO portal) ผู้ออกโทเคน (issuer) หรือผู้ลงทุน ICO portal ต้องจัดกลไกรองรับการโอนค่าจองซื้อคืนไปยังบัญชีลูกค้าของผู้ประกอบธุรกิจไทย เมื่อจองซื้อไม่สำเร็จ ขอบเขตนี้ครอบคลุมการจ่ายคืนเงินลงทุนเริ่มต้นและผลตอบแทนจากการถือครองโทเคนดิจิทัลไปยังบัญชีผู้ลงทุนด้วย
ในส่วน MM ร่างประกาศปรับหลักเกณฑ์ของศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล (DA Exchange) ให้ชัดเจนและโปร่งใสขึ้น พร้อมยกระดับความรับผิดชอบ (accountability) DA Exchange ต้องเปิดเผยรายชื่อ MM และสินทรัพย์ดิจิทัลที่ MM แต่ละรายดูแลสภาพคล่องไว้บนเว็บไซต์ อีกทั้งต้องคัดกรอง ติดตาม และทบทวนพฤติกรรมของ MM เพื่อให้ทราบที่มาของสินทรัพย์ดิจิทัลที่ใช้ดำเนินงาน และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการทำธุรกรรม
นายหน้าซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล (DA Broker) เจอกฎเรื่อง LP หนักกว่าราย เพราะร่างห้ามมี LP สำหรับธุรกรรมคู่ stablecoin/เงินบาท ขณะที่ LP รายอื่นต้องไม่ตั้งอยู่ในประเทศหรือเขตดินแดนที่ไม่มีมาตรการหรือไม่ประยุกต์ใช้ข้อแนะนำของ Financial Action Task Force (FATF) ต้องมีมาตรการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินกับต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย ต้องอยู่ใต้การกำกับของหน่วยงานกำกับดูแล เช่น ด้านการกำกับดูแลการฟอกเงินหรือด้านการประกอบธุรกิจ และต้องไม่มีเหตุอันควรเชื่อว่าดูแลรักษาทรัพย์สินได้ไม่ปลอดภัย DA Broker ต้องเปิดเผยรายชื่อ LP และความขัดแย้งทางผลประโยชน์ระหว่างตนกับ LP ให้ลูกค้าทราบ รวมถึงคัดกรอง ติดตาม และทบทวนพฤติกรรม LP ในแบบเดียวกับที่ใช้กับ MM
ฝั่ง Source Exchange ร่างกำหนดให้ DA Broker ดูแลให้ศูนย์ซื้อขายต้นทางอยู่ภายใต้การกำกับของหน่วยงานกำกับดูแล เช่น ด้านการกำกับดูแลการฟอกเงินหรือด้านการประกอบธุรกิจ พร้อมยกระดับการคัดกรองและติดตามให้เทียบเคียงแนวทางที่ใช้กับ LP
ช่องทางนอกแพลตฟอร์มก็ไม่รอด หาก DA Broker หรือผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัล (DA Dealer) ให้บริการธุรกรรมแบบนี้ ต้องตั้งมูลค่าธุรกรรมขั้นต่ำตั้งแต่ 3 ล้านบาทขึ้นไป และเปิดเผยราคาซื้อขายไว้บนเว็บไซต์หรือแพลตฟอร์มเพื่อให้ตรวจสอบราคาได้ DA Broker ยังถูกห้ามทำธุรกรรมนอกแพลตฟอร์มระหว่างลูกค้ากับลูกค้า แต่ทำหน้าที่นายหน้าหรือตัวแทนพาลูกค้าไปจับคู่ซื้อขายผ่าน DA Exchange ไทยหรือต่างประเทศได้ ร่างข้อนี้มีเป้าหมายปิดไม่ให้ช่องทางส่วนตัวเป็นทางผ่านของการฟอกเงินหรืออาชญากรรมทางเทคโนโลยี พร้อมเพิ่มความโปร่งใสด้านราคา
ในส่วนอำนาจของ ก.ล.ต. หากผู้ประกอบธุรกิจไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เรื่องการเก็บรวบรวมและเปิดเผยข้อมูลต่อสำนักงาน ก.ล.ต. อาจสั่งให้แก้ไขหรือทำให้ถูกต้องภายในเวลาที่กำหนด
ผู้เกี่ยวข้องและผู้สนใจแสดงความคิดเห็นได้จนถึงวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ก.ล.ต. เผยแพร่ เอกสารรับฟังความคิดเห็นบนเว็บไซต์ และ ระบบกลางทางกฎหมาย ส่งความเห็นผ่านเว็บไซต์ หรืออีเมล kanin@sec.or.th และ thapanee@sec.or.th
ประเด็นที่ควรจับตาคือเนื้อหาของประกาศฉบับสุดท้ายหลังปิดรับฟังความเห็น เพราะรายละเอียดของเพดานโอน ข้อยกเว้น และเกณฑ์คัดกรอง MM กับ LP จะกำหนดต้นทุนการปฏิบัติตามกฎของผู้ประกอบธุรกิจแต่ละราย รวมถึงทิศทางการให้บริการ stablecoin ในตลาดไทย