ผู้จัดการรายวัน - ภัยสแกมเมอร์กำลังกลายเป็นความเสี่ยงสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล หลังผลสำรวจล่าสุดประเมินความเสียหายจากการหลอกลวงในประเทศไทยสูงถึง 65,860 ล้านบาท ภายในระยะเวลา 1 ปี เฉลี่ยผู้เสียหายสูญเงินเกือบ 12,000 บาทต่อราย ขณะที่คนไทยวัยผู้ใหญ่ 79% เคยเผชิญการหลอกลวง เพิ่มขึ้นจาก 72% ในปีที่ผ่านมา สะท้อนปัญหาที่ขยายวงกว้างจากอาชญากรรมออนไลน์ไปสู่ความเชื่อมั่นในการซื้อขายและทำธุรกรรมผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยเฉพาะ Social Commerce ที่ใช้โซเชียลมีเดียเป็นช่องทางเข้าถึงลูกค้าและปิดการขายโดยตรง
รายงาน State of Scams in Thailand 2026 ของ Global Anti-Scam Alliance (GASA) ซึ่งจัดทำร่วมกับ Mastercard และ Whoscall ประเมินว่า ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ประเทศไทยมีมูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงประมาณ 1,850 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 65,860 ล้านบาท โดยผู้เสียหายมีความเสียหายเฉลี่ย 11,951.20 บาทต่อราย ผลสำรวจยังพบว่า คนไทยวัยผู้ใหญ่ 79% เคยเผชิญการหลอกลวง เพิ่มขึ้น 7 จุดเปอร์เซ็นต์จากปีก่อน ขณะที่ในกลุ่มผู้ที่สูญเสียเงิน 6 ใน 10 คนเคยตกเป็นเหยื่อมากกว่าหนึ่งครั้ง
ช่องทางที่มิจฉาชีพใช้ติดต่อเหยื่อในไทยมากที่สุดคือ Facebook 54% และ LINE 48% สอดคล้องกับพฤติกรรมการซื้อขายออนไลน์ที่ผู้บริโภคใช้โซเชียลมีเดียค้นหาสินค้า สอบถามข้อมูล ติดต่อร้านค้า และชำระเงิน ขณะที่โทรศัพท์ยังเป็นช่องทางสำคัญ โดยมีสัดส่วนสูงถึง 72% ในประเทศไทย
ด้านช่องทางการส่งเงินให้มิจฉาชีพ พบว่าการโอนผ่านธนาคารหรือระบบอิเล็กทรอนิกส์มีสัดส่วน 49% สูงกว่าค่าเฉลี่ยเอเชียที่ 36% ส่วน Digital Wallet อยู่ที่ 29% สะท้อนความเสี่ยงที่เชื่อมโยงทั้งแพลตฟอร์มสื่อสารและระบบชำระเงิน ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของตลาดดิจิทัล
ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่ที่ความเสียหายทางการเงิน รายงานยังพบว่า ผู้เสียหาย 35% กังวลว่าจะตกเป็นเป้าหมายของมิจฉาชีพอีกครั้ง 32% มีความไว้วางใจต่อแพลตฟอร์มดิจิทัลลดลง 30% สูญเสียความมั่นใจในตัวเอง และ 26% เผชิญความตึงเครียดภายในครอบครัวเพิ่มขึ้น ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนต้นทุนทางความเชื่อมั่นที่อาจส่งผลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าและใช้บริการออนไลน์ในระยะยาว
ขณะที่ภาพรวมภูมิภาค รายงาน State of Scams in Asia 2026 ของ GASA ซึ่งสำรวจผู้ใหญ่ 17,460 คนใน 13 ตลาดเอเชีย ประเมินความเสียหายจากการหลอกลวงรวม 136,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 4.6 ล้านล้านบาทในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา โดย 71% ของผู้ตอบแบบสอบถามเคยเผชิญการหลอกลวง แม้ 66% จะมั่นใจว่าตนเองสามารถรู้เท่าทันกลโกง แต่ในกลุ่มผู้ที่เคยเผชิญเหตุ 62% ยังคงมีปฏิสัมพันธ์กับมิจฉาชีพ และในกลุ่มที่มีปฏิสัมพันธ์ 26% สูญเสียเงิน
สำหรับตลาดไทย ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความท้าทายของ Social Commerce และ E-Commerce ที่ต้องรับมือกับปัญหาความน่าเชื่อถือควบคู่ไปกับการแข่งขันด้านราคาและประสบการณ์ซื้อสินค้า เพราะเมื่อผู้บริโภคไม่สามารถแยกแยะร้านค้าจริงออกจากบัญชีปลอมได้ง่าย ความเสี่ยงย่อมไม่ได้ตกอยู่กับผู้ซื้อเพียงฝ่ายเดียว แต่ยังอาจกระทบผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจถูกต้อง ทั้งในแง่ความลังเลในการสั่งซื้อ การตัดสินใจโอนเงิน และความเชื่อมั่นต่อช่องทางการขายออนไลน์โดยรวม
ในอีกด้านหนึ่ง สถานการณ์นี้กำลังเพิ่มความสำคัญให้กับระบบสร้างความเชื่อมั่นทางดิจิทัล ทั้งการยืนยันตัวตนผู้ขาย การตรวจสอบบัญชีและหมายเลขโทรศัพท์ การแจ้งเตือนธุรกรรมผิดปกติ ระบบชำระเงินที่มีมาตรการคุ้มครองผู้บริโภค ตลอดจนการพัฒนาระบบตรวจจับการหลอกลวงด้วย AI ซึ่งเป็นโอกาสของธุรกิจ Cybersecurity, Fraud Detection และ TrustTech ที่จะเข้ามาสนับสนุนแพลตฟอร์มและผู้ประกอบการ
อย่างไรก็ตาม ภาระการลงทุนด้านความปลอดภัยและการตรวจสอบธุรกรรมที่เข้มข้นขึ้น อาจกลายเป็นต้นทุนเพิ่มเติมของแพลตฟอร์ม ผู้ให้บริการชำระเงิน และร้านค้าออนไลน์ ขณะที่หากระบบป้องกันไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นได้ ความเสียหายจะขยายจากผู้บริโภคที่ถูกหลอกไปสู่ผู้ประกอบการที่สูญเสียโอกาสทางการขายด้วย
เจฟ กัว ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง Gogolook ผู้ให้บริการ Whoscall เปิดเผยว่า การรับมือกับปัญหาสแกมเมอร์ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการป้องกันไม่ให้ประชาชนตกเป็นเหยื่อ แต่ต้องทำให้ผู้เสียหายสามารถแจ้งเหตุได้รวดเร็ว เข้าถึงความช่วยเหลือ และฟื้นฟูความเชื่อมั่นต่อสภาพแวดล้อมดิจิทัลได้ด้วย
ด้าน GASA ยังเปิดตัว GASA Thailand Chapter ในการประชุม Global Anti-Scam Summit Asia 2026 ที่กรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 10-11 พฤศจิกายน 2569 เพื่อเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถาบันการเงิน บริษัทเทคโนโลยี และผู้ให้บริการโทรคมนาคม โดยมีเป้าหมายสำคัญในการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรองและยกระดับการป้องกันภัยหลอกลวงข้ามพรมแดน
ภาพรวมจึงชี้ว่า สแกมเมอร์ไม่ได้สร้างความเสียหายเพียงเงิน 6.5 หมื่นล้านบาท แต่กำลังท้าทายความไว้วางใจซึ่งเป็นหัวใจของเศรษฐกิจดิจิทัล โดยเฉพาะตลาด Social Commerce ที่ความเชื่อมั่นระหว่างผู้ซื้อ ผู้ขาย และแพลตฟอร์มเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเติบโต การยกระดับความปลอดภัยจึงไม่ใช่เพียงมาตรการป้องกันอาชญากรรม แต่กำลังกลายเป็นเงื่อนไขการแข่งขันของธุรกิจดิจิทัลในระยะต่อไป.