ธปท.ย้ำดอกเบี้ย 1% ยังเหมาะสมในระยะสั้น แต่ไม่ปิดโอกาสปรับขึ้นในอนาคต แม้เศรษฐกิจยังโตไม่ถึงศักยภาพ 2.7% ระบุหากพบความเสี่ยงเงินเฟ้อหรือเสถียรภาพระบบการเงิน สามารถขึ้นดอกเบี้ยล่วงหน้าได้ ขณะที่เดียวกันเร่งทบทวนศักยภาพเศรษฐกิจไทย หลังโครงสร้างเปลี่ยนแปลงเร็วในช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมา พร้อมจับตาผลกระทบจากการคงดอกเบี้ยต่ำเป็นเวลานาน หวั่นกระตุ้นการก่อหนี้และปล่อยสินเชื่อเสี่ยงมากขึ้น
นายดอน นาครทรรพ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายนโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยในงาน Monetary Policy Forum 3/2569 วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ว่า คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ยังประเมินว่าการคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ระดับ 1% มีความเหมาะสมต่อภาวะเศรษฐกิจไทยในระยะสั้น และสามารถคงไว้ได้อีกระยะหนึ่ง อย่างไรก็ตาม กนง.ได้หารือถึงแนวทางปรับอัตราดอกเบี้ยนโยบายกลับเข้าสู่ระดับปกติในอนาคต หากเศรษฐกิจมีความเข้มแข็งเพียงพอ โดยการปรับขึ้นดอกเบี้ยจะเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป
ทั้งนี้ กนง.ไม่ได้กำหนดว่าเศรษฐกิจไทยจะต้องขยายตัวเท่ากับหรือสูงกว่าระดับศักยภาพที่ประเมินไว้ 2.7% ก่อนจึงจะสามารถปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายได้ แต่จะพิจารณาจากแนวโน้มเศรษฐกิจในระยะข้างหน้าเป็นสำคัญ โดยเฉพาะความมั่นคงและความต่อเนื่องของการฟื้นตัว
แม้เศรษฐกิจจะขยายตัวสูงกว่า 2.7% แต่หากเป็นการเติบโตเพียงชั่วคราว ก็ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจมีความเข้มแข็งเพียงพอสำหรับการปรับขึ้นดอกเบี้ย ในทางกลับกัน หากเศรษฐกิจยังเติบโตไม่ถึงระดับศักยภาพ แต่ประเมินว่าในอีก 2 ปีข้างหน้าจะสามารถฟื้นตัวได้อย่างมั่นคง การปรับดอกเบี้ยกลับเข้าสู่ระดับปกติก็สามารถเกิดขึ้นได้เช่นกัน
นอกจากนี้ ในการประชุมครั้งล่าสุด กนง.ยังได้หารือถึงกลยุทธ์การดำเนินนโยบายการเงินเพื่อบริหารความเสี่ยง โดยให้ความสำคัญกับความเสี่ยง 2 ด้าน ได้แก่ ความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อ และความเสี่ยงต่อเสถียรภาพระบบการเงิน
หากพบสัญญาณการสะสมความเสี่ยงเพิ่มสูงขึ้น กนง.สามารถพิจารณาปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายล่วงหน้าได้ แม้เศรษฐกิจจะยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่ เพื่อป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงดังกล่าวขยายตัวจนกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและการเงิน โดยถือเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการดำเนินนโยบาย นอกเหนือจากการพิจารณาภาวะเศรษฐกิจตามปกติ
นายดอนกล่าวว่า สำหรับการประเมินศักยภาพการเติบโตของเศรษฐกิจไทยที่ระดับ 2.7% นั้น เป็นตัวเลขที่ ธปท.ใช้มาหลายปีแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างการเร่งทบทวนว่าจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนหรือไม่ เนื่องจากโครงสร้างเศรษฐกิจไทยในช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมาเปลี่ยนแปลงค่อนข้างรวดเร็ว และเริ่มสะท้อนผ่านเครื่องชี้ทางเศรษฐกิจหลายด้าน
อย่างไรก็ตาม ระหว่างการทบทวน ธปท.ยังคงใช้ตัวเลขศักยภาพการเติบโตที่ 2.7% ไปก่อน โดยพิจารณาผลประเมินจากหน่วยงานระหว่างประเทศประกอบด้วย ทั้งกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ซึ่งประเมินไว้ประมาณ 2.5% และสำนักงานวิจัยเศรษฐกิจมหภาคของภูมิภาคอาเซียน+3 (AMRO) ที่ประเมินไว้ประมาณ 2.9% ทำให้ตัวเลข 2.7% ยังอยู่ในช่วงใกล้เคียงกับการประเมินของหน่วยงานเหล่านี้
ด้าน ดร.สุรัช แทนบุญ ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายนโยบายการเงิน ธปท. เปิดเผยว่า ประเด็นการคงอัตราดอกเบี้ยต่ำเป็นเวลานานจนก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อเสถียรภาพระบบการเงินนั้น ไม่สามารถกำหนดเป็นระยะเวลาตายตัวได้ว่า 1 ปี หรือ 2 ปี แต่ต้องพิจารณาจากสัญญาณการสะสมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจริง ภายใต้บริบทของเศรษฐกิจไทยในแต่ละช่วง
โดย ธปท.จะติดตามความเสี่ยงทั้งภายในและต่างประเทศ รวมถึงพฤติกรรมการก่อหนี้ของภาคครัวเรือนว่ามีการกู้ยืมเพิ่มขึ้นหรือมีความเสี่ยงสูงขึ้นหรือไม่ ขณะที่ภาคธุรกิจจะติดตามการออกหุ้นกู้ โดยเฉพาะตราสารหนี้ที่มีความเสี่ยงสูง
ส่วนสถาบันการเงิน หากอัตราดอกเบี้ยอยู่ในระดับต่ำจนส่งผลกระทบต่อความสามารถในการทำกำไร อาจนำไปสู่การแข่งขันเพื่อแย่งชิงลูกค้า และการนำเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่มีความเสี่ยงมากขึ้น ซึ่งเป็นประเด็นที่ ธปท.ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด
ที่ผ่านมา ธปท.เคยเห็นสัญญาณการสะสมความเสี่ยงในตลาดสินเชื่อรถยนต์ช่วงก่อนปี 2562 รวมถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดฟองสบู่ในภาคอสังหาริมทรัพย์ จึงจำเป็นต้องติดตามพฤติกรรมการก่อหนี้และความเปราะบางของระบบการเงิน มากกว่าการกำหนดระยะเวลาว่าการคงดอกเบี้ยต่ำจะต้องนานเพียงใดจึงจะเป็นปัญหา
สำหรับข้อกังวลที่ว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็นเครื่องมือเดียวที่ต้องทำหน้าที่หลายด้าน ทั้งดูแลการเติบโตของเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ และเสถียรภาพระบบการเงินนั้น ดร.สุรัชกล่าวว่า ธปท.เห็นความจำเป็นในการใช้เครื่องมืออื่นเข้ามาเสริม โดยเฉพาะมาตรการกำกับดูแลความเสี่ยงที่มุ่งแก้ปัญหาเฉพาะจุด
หากความเสี่ยงเกิดขึ้นในภาคครัวเรือน ภาคธุรกิจ หรือสถาบันการเงิน ก็ควรใช้มาตรการที่ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาในภาคส่วนนั้นโดยตรง เช่น มาตรการกำหนดเพดานอัตราส่วนสินเชื่อต่อรายได้ของผู้กู้ มาตรการกำหนดอัตราส่วนสินเชื่อต่อมูลค่าหลักประกัน (LTV) รวมถึงการกำกับตรวจสอบและติดตามความเสี่ยงของสถาบันการเงิน
อย่างไรก็ตาม การใช้มาตรการกำกับดูแลความเสี่ยงเฉพาะจุดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เนื่องจากต้องพิจารณาสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจประกอบด้วย รวมถึงความเป็นไปได้ที่มาตรการดังกล่าวอาจมีช่องว่างให้เกิดการหลีกเลี่ยงข้อกำหนด
ดังนั้น การดำเนินนโยบายการเงินจึงจำเป็นต้องใช้เครื่องมือหลายประเภทผสมผสานกัน โดยในอดีตช่วงปี 2562 ธปท.เคยให้ความสำคัญกับการดูแลไม่ให้อัตราดอกเบี้ยนโยบายอยู่ในระดับต่ำเกินไป ควบคู่กับการใช้มาตรการอื่นเพื่อจำกัดการสะสมความเสี่ยงในระบบการเงิน
ขณะเดียวกัน หากเกิดความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนมากเกินไป ธปท.ก็ไม่จำเป็นต้องใช้อัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็นเครื่องมือหลักในการแก้ปัญหา เนื่องจากยังมีเครื่องมืออื่นที่สามารถนำมาใช้ดูแลความผันผวนได้
ทั้งนี้ การเลือกใช้เครื่องมือนโยบายจะพิจารณาจากปัจจัยสำคัญ 2 ด้าน ได้แก่ ที่มาของความเสี่ยงหรือปัจจัยกระทบที่เกิดขึ้น และบริบทของเศรษฐกิจในขณะนั้น เพื่อให้สามารถเลือกใช้เครื่องมือที่เหมาะสมกับปัญหามากที่สุด