ระลอกคลื่นความผันผวนจากเหตุระบบเทคโนโลยีสารสนเทศขัดข้องและการโจมตีทางไซเบอร์ในสถาบันการเงินต่างประเทศกำลังส่งสัญญาณเตือนภัยขั้นวิกฤตสู่ระบบการเงินไทย ต้นตอไม่ได้หยุดอยู่แค่ความขัดข้องทางเทคนิคทั่วไป แต่คือความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของระบบชำระเงินที่เชื่อมโยงกันทั่วโลก แรงบีบคั้นดังกล่าวทำให้ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ต้องสั่งระดมพลผู้บริหารระดับสูงด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและศูนย์ประสานงานความมั่นคงปลอดภัยภาคธนาคารมารับมืออย่างเร่งด่วน การตั้งรับแบบเดิมอาจไม่เพียงพอต้านทานพิษภัยคุกคามล้ำสมัย หากมาตรการป้องกันและแผนฉุกเฉินระดับปฏิบัติต่างๆ ขาดความพร้อมเพียงเสี้ยววินาที ความเชื่อมั่นของระบบสถาบันการเงินทั้งประเทศอาจพังทลายลงในพริบตา นี่คือรอยร้าวเชิงระบบที่กำลังท้าทายเกราะป้องกันภัยไซเบอร์ของไทยอย่างหนัก
เสถียรภาพของระบบสถาบันการเงินตั้งอยู่บนฐานของความไว้วางใจ แต่ในวันที่ภัยคุกคามทางไซเบอร์ยกระดับความรุนแรงข้ามแดน ความยืดหยุ่นทางเทคโนโลยีกลายเป็นเดิมพันชี้ชะตาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ การสั่นคลอนของระบบไอทีในต่างประเทศไม่ได้เป็นเพียงข่าวสารไกลตัว แต่เป็นอุทาหรณ์ที่ชี้ให้เห็นถึงความเปราะบางของโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินยุคดิจิทัล ซึ่งพร้อมจะสร้างผลกระทบรุนแรงแบบปฏิกิริยาลูกโซ่หากปราศจากมาตรการตั้งรับที่เข้มงวด
นางสาวสุวรรณี เจษฎาศักดิ์ รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยถึงแนวทางรับมือว่า ธปท. ได้เฝ้าติดตามสถานการณ์ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศขัดข้องและการโจมตีทางไซเบอร์ที่เกิดขึ้นกับสถาบันการเงินในต่างประเทศอย่างใกล้ชิด แม้ผลการประเมินในปัจจุบันจะยังไม่พบผลกระทบส่งผ่านมายังการให้บริการของสถาบันการเงินในประเทศไทย แต่ความเสี่ยงที่แฝงตัวอยู่ในเครือข่ายเชื่อมโยงระดับสากลทำให้ ธปท. ไม่อาจไว้วางใจสถานการณ์ได้แม้แต่น้อย
ในการยกระดับมาตรการเชิงรุก ธปท. ได้เรียกประชุมด่วนผู้บริหารสูงสุดด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (CIO) ของสถาบันการเงินทุกแห่ง พร้อมด้วยศูนย์ประสานงานด้านความมั่นคงปลอดภัยเทคโนโลยีสารสนเทศภาคธนาคาร (TB-CERT) และสมาคมธนาคารไทย (TBA) เพื่อวางกรอบการเฝ้าระวังภัยคุกคามไซเบอร์ให้ครอบคลุมทุกมิติ การดึงกลไกแลกเปลี่ยนข้อมูล ตรวจสอบร่องรอยการโจมตีเชิงเทคนิคและรูปแบบการโจมตีใหม่ๆ ระหว่างสถาบันการเงิน ถือเป็นหัวใจสำคัญในการปรับระดับการป้องกันให้สอดรับกับสเกลความเสี่ยงที่เพิ่มสูงขึ้นในต่างประเทศ
จุดยุทธศาสตร์สำคัญที่ ธปท. ให้ความสำคัญสูงสุดคือระบบการชำระเงินซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของระบบเศรษฐกิจ การกำชับให้สถาบันการเงินดูแลความต่อเนื่องของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและไซเบอร์ตามมาตรฐานที่กำหนด ต้องทำควบคู่กับการซักซ้อมแผนฉุกเฉินสำหรับระบบการชำระเงินสำคัญอย่างต่อเนื่องตามแผนบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan : BCP) การซักซ้อมในสภาวะจำลองสถานการณ์จริงจะช่วยทดสอบว่า ระบบสำรองและกระบวนการกู้คืนระบบสามารถทำงานได้ทันท่วงทีหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะระบบล่มสลายจนกระทบต่อธุรกรรมรายวันของประชาชน
ในมุมมองของการวิเคราะห์ภัยคุกคามไซเบอร์ ความท้าทายที่แท้จริงไม่ได้มีเพียงการป้องกันระบบจากการถูกเจาะข้อมูล แต่คือการรับมือกับสภาวะระบบขัดข้องรุนแรงจากผู้ให้บริการภายนอกและความซับซ้อนของโครงสร้างไอทีในสถาบันการเงิน การที่ ธปท. ต้องลงมากำชับด้วยตนเองย้ำให้เห็นว่าความพร้อมตามเอกสารไม่อาจการันตีความปลอดภัยในทางปฏิบัติ หากสถาบันการเงินใดปล่อยให้เกิดจุดอ่อนหรือความล่าช้าในการแชร์ข้อมูลภัยคุกคาม ความเสียหายจะไม่จำกัดอยู่เพียงธนาคารแห่งนั้น แต่จะส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อระบบการชำระเงินทั้งประเทศ
การรับมือภัยไซเบอร์ของภาคธนาคารไทยจากนี้ไปจึงไม่ใช่เรื่องของการทำตามเกณฑ์ขั้นต่ำ แต่เป็นสมรภูมิการบริหารความเสี่ยงเชิงโครงสร้างที่ต้องปรับเปลี่ยนตลอดเวลา การติดตามพัฒนาการของสถานการณ์อย่างใกล้ชิดและการเข้มงวดกับมาตรการ BCP จะเป็นบททดสอบสำคัญว่า สถาบันการเงินไทยมีความพร้อมจริงในการปกป้องเงินฝากและระบบชำระเงินของประชาชน หรือเป็นเพียงการกางแผนฉุกเฉินบนหน้ากระดาษที่รอวันถูกทดสอบด้วยวิกฤตจริง