“ปลาสลิดบางบ่อ” ของดีสมุทรปราการ ที่ไม่ได้แค่อาหารที่ขึ้นชื่อของ สมุทรปราการ แต่ ปลาสลิดบางบ่อ ยังผูกพันกับวิถีชีวิตของคนท้องถิ่น มาอย่างยาวนาน วันนี้ ภาพของปลาสลิดบางบ่อ เปลี่ยนโฉมเพื่อให้รองรับกับคนรุ่นใหม่ ได้หาซื้อและสามารถกินและเข้าถึงปลาสลิดบางบ่อได้ง่ายขึ้น
ครั้งนี้ พามารู้จักกับหนึ่งในฟาร์ม และ เจ้าของผลิตภัณฑ์ปลาสลิดบางบ่อ ที่ใช้ชื่อว่า “แม่อำนวยปลาสลิดบางบ่อ”
“คุณต้อม” “ศิวะพร นาคเกิด” เจ้าของแบรนด์ “แม่อำนวย ปลาสลิดบางบ่อ” เล่าว่า แม่อำนวยปลาสลิดบางบ่อ เกิดขึ้นมาถึงรุ่นที่ 3 เรื่องราวเริ่มต้นจาก คุณยายซึ่งเป็นผู้ริเริ่มทำปลาสลิด ก่อนส่งต่อมายังคุณแม่เป็นรุ่นที่ 2 และตนเองเป็นรุ่นที่ 3 จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อธุรกิจครอบครัวประสบปัญหาขาดทุน รวมถึงข้อจำกัดการทำตลาดรูปแบบเดิมที่ต้องพึ่งพาพ่อค้าคนกลางและเผชิญปัญหาเรื่องราคา
ทั้งนี้ แทนที่จะปล่อยให้อาชีพของครอบครัวค่อย ๆ หายไป “คุณต้อม” ไม่ยอมแพ้ และหาทางที่จะพาธุรกิจที่ครอบครัวทิ้งเอาไว้ให้ ยังคงอยู่ เพราะถ้าสามารถนำพากิจการไปได้ ไม่ใช่แค่กิจการของครอบครัวได้ไปต่อ แต่ยังสามารถรักษาของดีที่เติบโตมากับชุมชนแห่งนี้ ให้อยู่รอดและเตินต่อไปได้แบบยั่งยืน การเดินทางของ “แม่อำนวย ปลาสลิดบางบ่อ” ในรูปแบบการตลาดใหม่ๆจึงได้เริ่มต้นขึ้น
โดยสิ่งเดียวที่ “คุณต้อม” จะยังมั่นคง และไม่เปลี่ยนแปลง คือ ชื่อแบรนด์ “แม่อำนวย” เพราะเป็นเรื่องของความรู้สึก ของตนเองและครอบครัว เนื่องจากเป็นชื่อของคุณแม่ ซึ่งไม่ใช่แค่แบรนด์ แต่ต้องการจะตอบแทนและสร้างชื่อเสียงในสิ่งดีๆ ให้กับแม่ “เราอยากใช้ชื่อของคุณแม่…การทำให้พ่อแม่มีชื่อเสียง หรือการทำอะไรที่ทำให้คนได้รู้จักในสิ่งดี ๆ ในนามของแม่อำนวย”
แม้จะเคยมีคนตั้งคำถามว่าทำไมไม่เลือกชื่อที่ทันสมัยกว่านี้ แต่สำหรับคุณต้อม ความเป็นสินค้าชุมชนและรากเหง้าของแบรนด์กลับเป็นสิ่งที่มีคุณค่า และสามารถพัฒนาให้ร่วมสมัยได้โดยไม่จำเป็นต้องทิ้งตัวตนเดิม
อนุรักษ์กรรมวิธีของครอบครัว ที่ส่งต่อๆกันมา
นอกจากนี้ สิ่งที่ยังคงรักษาและอนุรักษ์ เอาไว้ ก็คือกรรมวิธีของครอบครัวยังคงอาศัยองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดต่อกันมา โดยเฉพาะในกระบวนการหมัก เพื่อให้ยังคงรสชาติดั้งเดิม ซึ่งขั้นตอนการทำปลาสลิด บางบ่อ หัวใจหลัก คือ การหมักและการตาก โดยควบคุมอุณหภูมิ ในอดีตการควบคุมอุณหภูมิ ก็ต้องอาศัยประสบการณ์จริง เพราะตากแดดโดยต้องพึ่งพาแสงแดดตามธรรมชาติ จึงทำให้ปลาที่ออกไปแต่ละล็อต รสชาติจะไม่เหมือนกัน
ด้วยเหตุนี้เอง เพื่อให้ปลาสลิด แบรนด์แม่อำนวย ทุกล็อตที่ออกไป รสชาติที่เหมือนกัน จึงได้นำนวัตกรรม และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการควบคุมอุณหภูมิ แทน การพึ่งพาแสงแดดจากธรรมชาติ ปัจจุบันได้มีการนำเครื่องมือที่เข้ามาช่วยตากปลาสลิด ซึ่งเป็นระบบไฟฟ้า ที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ หรือ โซล่าเซลล์ ช่วยยกระดับกระบวนการผลิต โดยได้รับการสนับสนุนจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก ไม่ได้แค่ควบคุมอุณหภูมิ ที่เหมาะสมแล้วแต่ยังช่วยควบคุมคุณภาพ ปลาสลิดทุกล็อตที่นำออกไปจำหน่ายด้วย
ภูมิปัญญา มาพร้อม “นวัตกรรม”
จุดที่น่าสนใจในเชิงธุรกิจคือ แม่อำนวยไม่ได้เลือกว่าจะอยู่กับ “ของเก่า” หรือวิ่งตาม “ของใหม่” แต่พยายามนำสองสิ่งมาอยู่ด้วยกัน ขณะเดียวกันแบรนด์ยังชูแนวทางผลิตภัณฑ์ที่ ไม่ใส่ผงชูรสและสารปรุงแต่ง
นี่จึงเป็นภาพของ “Local Wisdom x Innovation” ที่น่าสนใจ เพราะเป้าหมายไม่ใช่เปลี่ยนของดั้งเดิมจนไม่เหลือตัวตน แต่ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยให้ภูมิปัญญาดั้งเดิมสามารถตอบโจทย์มาตรฐานและความต้องการของผู้บริโภคยุคใหม่ได้มากขึ้น
บทเรียนราคาแพง จากวิ่งหาตลาด สู่ทำให้ตลาดวิ่งเข้าหา
เส้นทางธุรกิจไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ ช่วงหนึ่งคุณต้อมพยายามผลักดันปลาสลิดบางบ่อด้วยการออกบูธตามจังหวัดต่าง ๆ เพื่อให้คนรู้จักสินค้าและชุมชนมากขึ้น แต่การขยายกิจกรรมออกไปหลายพื้นที่ทำให้การควบคุมบริหารจัดการหน้าร้านเกิดช่องโหว่ จนนำไปสู่ความเสียหายทางธุรกิจจำนวนมาก Markdown ที่วาง
ประสบการณ์ครั้งนั้นกลายเป็นบทเรียนสำคัญ ก่อนตัดสินใจ “กลับมารักษาฐานที่มั่น” ให้ความสำคัญกับหน้าร้าน คุณภาพ และบริการ พร้อมใช้พลังของ Social Media ทำให้ลูกค้าเป็นฝ่ายค้นหาและเดินทางเข้ามาหาแบรนด์มากขึ้น
นี่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดทางการตลาดที่สำคัญ จากเดิมที่แบรนด์ต้องเดินทางไปหาลูกค้า สู่การสร้าง Brand Trust ให้แข็งแรงพอที่จะทำให้ลูกค้าอยากเดินทางมาหาต้นกำเนิดของสินค้าเอง
เมื่อ Storytelling ทำให้ “ปลาสลิด” มีคุณค่ามากกว่าของฝาก
ในมุมของคุณต้อม โลกออนไลน์ บรรจุภัณฑ์ การเล่าเรื่อง และการทำตลาด ล้วนมีบทบาทสำคัญ แต่สิ่งที่ต้องมาก่อนคือ คุณภาพและบริการ แบรนด์จึงใช้ Facebook และสื่อออนไลน์ควบคู่กับการทำงานร่วมกับหน่วยงานด้านเกษตร อุตสาหกรรม และพาณิชย์ ตลอดจนกิจกรรมและการออกบูธ เพื่อสร้างช่องทางให้ผู้บริโภครู้จักสินค้า ขณะที่ Storytelling ทำหน้าที่ถ่ายทอดที่มาของผลิตภัณฑ์และคุณค่าของชุมชน
สิ่งที่สะท้อนพลังของแบรนด์ได้อย่างหนึ่งคือ คนในชุมชนเองเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของแม่อำนวยเป็นของฝาก ซึ่งสำหรับคุณต้อม นี่คือเครื่องยืนยันตัวตนและความเชื่อมั่นที่เกิดขึ้นจากพื้นที่ต้นกำเนิดของแบรนด์
ไม่ได้มีแค่ปลาสลิดแดดเดียว
จากสินค้าหลักอย่าง ปลาสลิดแดดเดียว วันนี้แบรนด์ต่อยอดไปสู่ น้ำพริกปลาสลิด ซึ่งคุณต้อมระบุว่ามีรางวัลการันตี รวมถึง ปลาสลิดทอดอบกรอบ ที่เน้นรสชาติธรรมชาติและไม่ใช้ผงชูรสหรือสารปรุงแต่ง แต่ผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนแนวคิดการพัฒนาธุรกิจยุคใหม่ได้ชัดเจนอีกตัว คือ “ข้าวเกรียบปลาสลิด”
แทนที่จะทิ้งก้างปลาที่เหลือจากกระบวนการผลิต แบรนด์นำมาตากด้วยระบบพลังงาน ก่อนบดละเอียดและนำไปพัฒนาเป็นข้าวเกรียบปลาสลิด เป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบที่เหลือใช้ และลดของเสียจากกระบวนการผลิตในเวลาเดียวกัน
เป้าหมายต่อไป ไม่ใช่โตคนเดียว แต่ต้องพาชุมชนโตไปด้วย
สำหรับภาพในอีก 3–5 ปีข้างหน้า คุณต้อมไม่ได้มองเพียงยอดขายหรือการขยายแบรนด์ แต่ต้องการพัฒนากระบวนการผลิตให้มีคุณภาพ พร้อมเปิดโอกาสให้คนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม เพื่อสร้างงานและสร้างรายได้จากสินค้าที่มีอยู่ในท้องถิ่น
จึงอาจกล่าวได้ว่า เรื่องราวของ “แม่อำนวย ปลาสลิดบางบ่อ” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของปลาสลิดหนึ่งตัวหรือธุรกิจหนึ่งครอบครัว แต่เป็นกรณีศึกษาของการพา “ภูมิปัญญาเก่า” เดินเข้าสู่ “ตลาดใหม่” โดยไม่จำเป็นต้องทิ้งรากเหง้าของตัวเอง เพราะบางครั้งการสร้างแบรนด์ที่แข็งแรงที่สุด อาจไม่ใช่การคิดเรื่องใหม่ทั้งหมด แต่คือการรู้ว่า “ของดีที่เรามีอยู่แล้ว” จะเล่าอย่างไร พัฒนาอย่างไร และส่งต่ออย่างไร ให้มีคุณค่าต่อไปในโลกยุคใหม่
ทำไมต้อง “ปลาสลิดบางบ่อ” จุดขายที่ธรรมชาติสร้างให้
คุณต้อมอธิบายว่า เอกลักษณ์ของปลาสลิดบางบ่อเกิดจากทั้งธรรมชาติและภูมิปัญญาการแปรรูป โดยสภาพพื้นที่มีทั้งน้ำจืดและน้ำเค็มผสมกันเป็นน้ำกร่อย ซึ่งเจ้าของแบรนด์มองว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ปลามีลักษณะเฉพาะ ทั้งความแน่นของเนื้อ กลิ่นและรสชาติ แต่มีวัตถุดิบดีอย่างเดียวยังไม่พอ เพราะขั้นตอนหลังจากนั้นคือหัวใจของสินค้า ตั้งแต่การหมัก การควบคุมอุณหภูมิ ไปจนถึงการตาก โดยกรรมวิธีของครอบครัวยังคงอาศัยองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดต่อกันมา พร้อมปรับกระบวนการให้เข้ากับยุคสมัย
โทร. 090-415-2038, 086-396-3450
Facebook : ปลาสลิดบางบ่อต้องแม่อำนวย
คลิก Like เพื่อมาเป็นแฟนเพจของหน้า "SMEsผู้จัดการ" รับข่าวสารในแวดวงธุรกิจเอสเอ็มอีที่สมบูรณ์แบบที่สุด