ความคืบหน้าล่าสุดในการผลักดันสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เมื่อสถาบัน ISO และโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) จับมือกันเปิดตัว ISO/UNDP 53001 เมื่อวันที่ 28 ก.ย.2569 นับเป็นมาตรฐานระบบการจัดการสำหรับ SDGs ฉบับแรกของ ISO ที่กำหนดหลักเกณฑ์ให้หน่วยงานนำเป้าหมาย SDGs ผนึกเข้ากับระบบบริหาร
การตัดสินใจและติดตามผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงแค่ประกาศว่าองค์กรสนับสนุน SDGs หรือระบุว่าการดำเนินงานได้เชื่อมโยงกับSDGsข้อใด
นี่จึงเป็นการเปลี่ยนจาก:SDG Commitment → SDG Management และช่วยให้องค์กรสามารถทำให้เห็นผลลัพธ์และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างมี หลักฐานรองรับ ลดความเสี่ยงจากการสื่อสารด้านความยั่งยืนที่ “เกินจริงหรือ”ไม่สอดคล้องกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง ที่เรียกว่า” Impact Washing”
ดร.สกุลทิพย์ กีรติพันธวงศ์ เลขาธิการ สมาคมผู้ประเมินมูลค่าทางสังคมไทย (Social Value Thailand : SVTH) เชื่อว่าการเปิดตัวมาตรฐานสากล ISO/UNDP53001 จะไม่เป็นแค่เพียง “มาตรฐานหรือใบรับรองอีกหนึ่งฉบับ” แต่เป็นโอกาสสำคัญที่จะยกระดับการบริหารจัดการด้านความยั่งยืนขององค์กรจากการรายงานสิ่งที่ทำไปสู่การบริหารจัดการสร้างผลลัพธ์และผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง
สมาคมฯ ได้้ร่วมขบวนการขับเคลื่อนระดับโลกในครั้งนี้ เพื่อช่วยผลักดันมาตรฐานสากลสู่การปฏิบัติและสร้างระบบนิเวศที่สนับสนุนให้เกิด Impact รวมถึงการยกระดับกลไกการตรวจประเมิน เพื่อเสริมความน่าเชื่อถือของข้อมูลและผลลัพธ์ด้าน Impact ทั้งนี้สมาคมฯร่วมกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง จะมีการเปิดตัวมาตรฐานพร้อมประกาศเจตนารมณ์ดังกล่าวภายในงาน Impact Together Forum 2026 : Purpose, Partnership, Movement ระหว่างวันที่ 2
– 4 พฤศจิกายน 2569ที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ประเด็นสำคัญที่ควรจับตาก็คือ แก่นของมาตรฐานสามารถเข้าใจได้เป็นเส้นทางว่า Purpose → Strategy → Operations → Decision-making → Measurement → Improvement → Impact ISO 53001 จะช่วยให้องค์กร
* ระบุและประเมินทั้ง ผลกระทบเชิงบวกและเชิงลบ
* ทำงานกับ ผู้มีส่วนได้เสีย
* กำหนดจุดประสงค์ SDGs
* เก็บข้อมูลและประเมินความก้าวหน้า
* มองเห็นความเชื่อมโยงผลลัพธ์ระหว่างการทำกับไม่ทำ SDGs
* ใช้แนวคิด Plan–Do–Check–Act เพื่อปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
ที่สำคัญ ISO / UNDP53001 ไม่ใช่ “มาตรฐานรายงาน SDGs”ที่ องค์กรบอกว่า “เราทำอะไรที่เกี่ยวข้องกับ SDGs”
แต่นี่คือ SDG Management System ที่พัฒนาต่อยอดจากแนวคิด SDG Impact Standards ก่อนหน้านั้น และในกลไกISOชุดใหม่นี้ องค์กรต้องตอบให้ได้ว่า ทำไมต้องทำ → กระทบใคร/อะไร → กำหนดเป้าหมายอย่างไร → ใครรับผิดชอบ → ดำเนินการอย่างไร → วัดผลอย่างไร → ได้ผลอะไร → จะปรับปรุงอย่างไร จึงเป็นการเปลี่ยนบทบาทของ Sustainability จาก “เรื่องที่ต้องรายงาน” ไปสู่ “ระบบการบริหารองค์กรสู่ความยั่งยืน ที่จับต้องได้”
ความเคลื่อนไหวนี้อาจเป็น “จุดเปลี่ยนเชิงระบบ” ของการขับเคลื่อน SDGs เพราะ ISO/UNDP 53001 ไม่ได้เพิ่มเป้าหมาย SDG ใหม่ แต่เพิ่มสิ่งที่โลกขาดมานาน คือ “ระบบบริหารที่ทำให้ SDGs เข้าไปอยู่ในวิธีคิดและวิธีตัดสินใจขององค์ก”
นอกจากนี้ISO ยังระบุชัดว่ามาตรฐานนี้สามารถนำไปใช้ร่วมกับ ISO 9001 และ ISO 14001 เพื่อหลีกเลี่ยงการสร้างระบบซ้ำซ้อน และเชื่อม SDGs เข้ากับระบบบริหารที่องค์กรมีอยู่แล้วได้ เพื่อให้ตามทันสภาพแวดล้อมและกลไกใหม่ เพื่อนำองค์กรสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน ผมมีข้อเสนอสำหรับผู้นำองค์กรพิจารณาครับ
ขออย่าได้เริ่มเริ่มด้วยคำถามว่า
“เราจะขอ ISO/UNDP 53001 หรือไม่?”
แต่ควรเริ่มด้วยคำถาม 5 ข้อนี้:
① องค์กรเราสร้างผลกระทบหรือ Impact อะไรอยู่ในปัจจุบัน?
② Impact ใดเป็นผลบวก หรือเป็นสิ่งที่สังคมไม่ต้องการ?
③ Impact เหล่านั้นเชื่อมกับ SDGs และยุทธศาสตร์องค์กรอย่างไร?
④ เรามีระบบบริหารและข้อมูลที่จะทำให้ Impact เหล่านั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่?
⑤ เราจะวัดผลลัพธ์Outcome/ผลกระทบImpact และปรับกลยุทธ์อย่างไร?
ถ้าผู้บริหารตอบคำถามเหล่านี้ได้ การใช้ ISO/UNDP 53001 จะกลายเป็น เครื่องมือยกระดับระบบบริหาร มากกว่าการเป็น “โครงการขอใบรับรอง ความท้าทายของ SDGs ในช่วง 4 ปีสุดท้ายก่อนสิ้นสุดเป้าหมายปี 2030 ก็ไม่ใช่การทำให้คนรู้จัก SDGs มากขึ้น แต่คือการทำให้ SDGs เข้าไปอยู่ในวิถีที่องค์กรกำหนดกลยุทธ์ ตัดสินใจ ลงทุน ปฏิบัติ วัดผล และสร้าง Impact
การตัดสินใจและติดตามผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงแค่ประกาศว่าองค์กรสนับสนุน SDGs หรือระบุว่าการดำเนินงานได้เชื่อมโยงกับSDGsข้อใด
นี่จึงเป็นการเปลี่ยนจาก:SDG Commitment → SDG Management และช่วยให้องค์กรสามารถทำให้เห็นผลลัพธ์และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างมี หลักฐานรองรับ ลดความเสี่ยงจากการสื่อสารด้านความยั่งยืนที่ “เกินจริงหรือ”ไม่สอดคล้องกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง ที่เรียกว่า” Impact Washing”
ดร.สกุลทิพย์ กีรติพันธวงศ์ เลขาธิการ สมาคมผู้ประเมินมูลค่าทางสังคมไทย (Social Value Thailand : SVTH) เชื่อว่าการเปิดตัวมาตรฐานสากล ISO/UNDP53001 จะไม่เป็นแค่เพียง “มาตรฐานหรือใบรับรองอีกหนึ่งฉบับ” แต่เป็นโอกาสสำคัญที่จะยกระดับการบริหารจัดการด้านความยั่งยืนขององค์กรจากการรายงานสิ่งที่ทำไปสู่การบริหารจัดการสร้างผลลัพธ์และผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง
สมาคมฯ ได้้ร่วมขบวนการขับเคลื่อนระดับโลกในครั้งนี้ เพื่อช่วยผลักดันมาตรฐานสากลสู่การปฏิบัติและสร้างระบบนิเวศที่สนับสนุนให้เกิด Impact รวมถึงการยกระดับกลไกการตรวจประเมิน เพื่อเสริมความน่าเชื่อถือของข้อมูลและผลลัพธ์ด้าน Impact ทั้งนี้สมาคมฯร่วมกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง จะมีการเปิดตัวมาตรฐานพร้อมประกาศเจตนารมณ์ดังกล่าวภายในงาน Impact Together Forum 2026 : Purpose, Partnership, Movement ระหว่างวันที่ 2
– 4 พฤศจิกายน 2569ที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ประเด็นสำคัญที่ควรจับตาก็คือ แก่นของมาตรฐานสามารถเข้าใจได้เป็นเส้นทางว่า Purpose → Strategy → Operations → Decision-making → Measurement → Improvement → Impact ISO 53001 จะช่วยให้องค์กร
* ระบุและประเมินทั้ง ผลกระทบเชิงบวกและเชิงลบ
* ทำงานกับ ผู้มีส่วนได้เสีย
* กำหนดจุดประสงค์ SDGs
* เก็บข้อมูลและประเมินความก้าวหน้า
* มองเห็นความเชื่อมโยงผลลัพธ์ระหว่างการทำกับไม่ทำ SDGs
* ใช้แนวคิด Plan–Do–Check–Act เพื่อปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
ที่สำคัญ ISO / UNDP53001 ไม่ใช่ “มาตรฐานรายงาน SDGs”ที่ องค์กรบอกว่า “เราทำอะไรที่เกี่ยวข้องกับ SDGs”
แต่นี่คือ SDG Management System ที่พัฒนาต่อยอดจากแนวคิด SDG Impact Standards ก่อนหน้านั้น และในกลไกISOชุดใหม่นี้ องค์กรต้องตอบให้ได้ว่า ทำไมต้องทำ → กระทบใคร/อะไร → กำหนดเป้าหมายอย่างไร → ใครรับผิดชอบ → ดำเนินการอย่างไร → วัดผลอย่างไร → ได้ผลอะไร → จะปรับปรุงอย่างไร จึงเป็นการเปลี่ยนบทบาทของ Sustainability จาก “เรื่องที่ต้องรายงาน” ไปสู่ “ระบบการบริหารองค์กรสู่ความยั่งยืน ที่จับต้องได้”
ความเคลื่อนไหวนี้อาจเป็น “จุดเปลี่ยนเชิงระบบ” ของการขับเคลื่อน SDGs เพราะ ISO/UNDP 53001 ไม่ได้เพิ่มเป้าหมาย SDG ใหม่ แต่เพิ่มสิ่งที่โลกขาดมานาน คือ “ระบบบริหารที่ทำให้ SDGs เข้าไปอยู่ในวิธีคิดและวิธีตัดสินใจขององค์ก”
นอกจากนี้ISO ยังระบุชัดว่ามาตรฐานนี้สามารถนำไปใช้ร่วมกับ ISO 9001 และ ISO 14001 เพื่อหลีกเลี่ยงการสร้างระบบซ้ำซ้อน และเชื่อม SDGs เข้ากับระบบบริหารที่องค์กรมีอยู่แล้วได้ เพื่อให้ตามทันสภาพแวดล้อมและกลไกใหม่ เพื่อนำองค์กรสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน ผมมีข้อเสนอสำหรับผู้นำองค์กรพิจารณาครับ
ขออย่าได้เริ่มเริ่มด้วยคำถามว่า
“เราจะขอ ISO/UNDP 53001 หรือไม่?”
แต่ควรเริ่มด้วยคำถาม 5 ข้อนี้:
① องค์กรเราสร้างผลกระทบหรือ Impact อะไรอยู่ในปัจจุบัน?
② Impact ใดเป็นผลบวก หรือเป็นสิ่งที่สังคมไม่ต้องการ?
③ Impact เหล่านั้นเชื่อมกับ SDGs และยุทธศาสตร์องค์กรอย่างไร?
④ เรามีระบบบริหารและข้อมูลที่จะทำให้ Impact เหล่านั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่?
⑤ เราจะวัดผลลัพธ์Outcome/ผลกระทบImpact และปรับกลยุทธ์อย่างไร?
ถ้าผู้บริหารตอบคำถามเหล่านี้ได้ การใช้ ISO/UNDP 53001 จะกลายเป็น เครื่องมือยกระดับระบบบริหาร มากกว่าการเป็น “โครงการขอใบรับรอง ความท้าทายของ SDGs ในช่วง 4 ปีสุดท้ายก่อนสิ้นสุดเป้าหมายปี 2030 ก็ไม่ใช่การทำให้คนรู้จัก SDGs มากขึ้น แต่คือการทำให้ SDGs เข้าไปอยู่ในวิถีที่องค์กรกำหนดกลยุทธ์ ตัดสินใจ ลงทุน ปฏิบัติ วัดผล และสร้าง Impact