“กลุ่มเพาะเห็ดพิษณุโลก” เปลี่ยนทำก้อนเชื้อเห็ดจากขี้เลื่อยเป็นฟางข้าว ลดการเผา ชาวนารายได้เพิ่ม ได้เห็ดที่สมบูรณ์รสชาติดี

การเพาะเห็ดเป็นอาชีพที่ได้รับความนิยม เพราะเห็ดเป็นพืชที่ดูแลง่าย เกษตรกรคนรุ่นใหม่ที่ไม่ชอบออกไปตากแดด ตากฝน ก็เลือกเพาะเห็ดขาย และเห็ดเป็นสินค้าเกษตรที่ราคาดีมาตลอด คนทุกภาคนิยมกินเห็ด ขายที่ไหนก็ได้ และเห็ดก็ยังถูกจัดเป็นวัตถุดิบที่เหมาะนำไปทำอาหารเพื่อสุขภาพ เพราะมีสารอาหารสำคัญจำเป็นต่อร่างกาย


ข้อดี การเปลี่ยนก้อนเชื้อเห็ดจากขี้เลื่อยเป็นฟางข้าว

การเพาะเห็ด สิ่งสำคัญ ทำก้อนเชื้อเห็ด ในอดีตนิยมใช้ ขี้เลื่อยเพราะอายุการใช้งานยาวนาน แต่ตามธรรมชาติของเห็ดบางชนิด จะเห็นว่านิยมขึ้นบนกองฟาง และฟางข้าวมีสารอาหารที่เห็ดบางชนิดชื่นชอบ และเพื่อลดการเผาฟางข้าวของชาวนา เกษตรกรผู้เพาะเห็ด จังหวัดพิษณุโลก เปลี่ยนการเพาะเห็ดจากขี้เลื่อย มาเป็นก้อนเชื้อเห็ดทำจากฟางข้าว แม้อายุการใช้งานสั้นกว่า แต่ได้เห็ดที่สมบูรณ์กว่า รสชาติดีกว่า และฟางข้าวราคาถูกกว่า ใช้ขี้เลื่อย ชาวนาในพื้นที่นอกจากจะไม่ต้องเผาเป็นปัญหากระทบต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังมีรายได้จากการขายฟางข้าวด้วย


มารู้จัก กลุ่มเพาะเห็ดพิษณุโลก

วิมล ฟักทอง (คุณโอ๋) บริษัท เห็ดดีไลค์ไทยออแกนิค จำกัด จังหวัดพิษณุโลก กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพาะเห็ดพิษณุโลก กล่าวว่า ตนเองทำกิจการเพาะเห็ด ทำก้อนเชื้อเห็ด และ ทำผลิตภัณฑ์เห็ดแปรรูป เช่น น้ำพริกเห็ด เห็ดสวรรค์อบกรอบ เห็ดทอดกรอบ เห็ดสแน็กอัดแท่ง มีให้เลือก 3 รส ได้แก่ แซลมอน เนยถั่ว และ รสไก่เทอริยากิ ภายใต้แบรนด์มัดใจ ซึ่งในส่วนของการผลิตได้มาตรฐาน อ.ย. มผช. และ ได้คัดสรรโอทอป 5 ดาว จังหวัดพิษณุโลก

ส่วน ช่องทางการจำหน่ายมีวางจำหน่ายอยู่ใน ท็อปซุปเปอร์มาร์เก็ต และ แพลตฟอร์มออนไลน์ ThailandPostMart ไทยเลนด์โพสมาร์ท โดยเห็ดที่นำมาแปรรูป มาจากการเพาะที่ฟาร์มของตัวเอง และของสมาชิกในกลุ่ม ซึ่งเห็ดที่เพาะจำหน่ายมีทั้งหมด 13 ชนิด เป็นเห็ดในตระกูล นางฟ้าภูฐาน นางรมขาว เทา เห็ดหลินจือ เห็ดหัวลิง เห็ดขอน เห็ดกระด้าง เป็นต้น แต่หลักที่นำมาแปรรูป จะกลุ่มนางฟ้า นางรม ฯลฯ


ผลกระทบจากราคาน้ำมัน ขี้เลื่อยราคาสูง
เปลี่ยนมาใช้ฟางข้าวช่วยคนในชุมชนมีรายได้

นอกจากการทำผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเห็ดแล้ว ยังรับทำก้อนเชื้อเห็ดด้วย และยังเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้การเพาะเห็ดด้วย ซึ่งก้อนเชื้อเห็ดที่ทำอยู่จะมี 2 แบบ ก้อนเชื้อทำจากขี้เลื่อย และก้อนเชื้อทำมาจากฟางข้าว แต่ปัจจุบัน ด้วยราคาต้นทุนการทำก้อนเชื้อเห็ดจากขี้เลื่อยสูงขึ้น เนื่องจากต้องสั่งซื้อขี้เลื่อยมาจากทางภาคใต้ ราคาน้ำมันปรับสูงขึ้น ทำให้ค่าขนส่งเพิ่มขึ้น เท่าตัว ทำให้ต้นทุนขี้เลื่อยแพงขึ้น แต่ยังต้องขายก้อนเชื้อเห็ดในราคาเดิม


ด้วยเหตุนี้เอง หันมาทำก้อนเชื้อเห็ดจากฟางข้าวให้มากขึ้น การหันมาทำก้อนเชื้อเห็ดจากฟางข้าวมีข้อดี มากว่าต้นทุนที่ถูกกว่า เพราะก้อนเชื้อเห็ดจากฟางข้าว สามารถเก็บผลผลิตได้ตั้งแต่การเปิดดอกแรก ก็ได้ดอกที่สมบูรณ์ พร้อมขายเลย ไม่ต้องรอการเปิดดอก ในครั้งที่ 2-3 เหมือนก้อนเห็ดจากขี้เลื่อย ช่วยให้เกษตรกรซื้อก้อนเชื้อเห็ดไปสามารถคืนทุนได้เลยจากการเก็บดอกขายในครั้งแรก

และข้อดีของฟางข้าว อีกอย่างหนึ่ง คือ ก้านเห็ดจะไม่แข็งกระด้าง จะมีความนุ่ม และมีกลิ่นหอมอ่อนของฟาง และสารอาหารที่อยู่ในฟางข้าวจะเข้าไปช่วยบำรุง ทำให้ต้องเติมสารอาหารบำรุง ต่างจากก้อนเชื้อเห็ดที่ทำมาจากขี้เลื่อยจะไม่มีสารอาหารเหมือนฟางข้าว แต่ข้อดีของขี้เลื่อย เก็บก้อนเชื้อไว้ได้ 6 เดือน ไม่ย่อยสลาย ต่างจากฟางข้าวเก็บได้แค่ 2 เดือนย่อยสลายแล้ว ส่วนราคา ก้อนเชื้อทำจากฟางข้าว อยู่ที่ก้อนละ 10 บาท ส่วนเห็ดที่ทำจากขี้เลื่อย ราคาอยู่ที่ 12.5 บาท




สร้างเม็ดเงินหมุนเวียนกลับมาสู่ชุมชน

คุณโอ๋ บอกว่า การที่เราทำก้อนเชื้อเห็ดจากฟางข้าว ส่วนหนึ่ง ได้ช่วยเหลือเกษตรกรในชุมชน ในพื้นที่ ส่วนใหญ่ทำนา และนำฟางข้าวมาขายให้กับเรา และยังได้ลดการเผาลงไปด้วย ซึ่งที่ จังหวัดพิษณุโลก ทำนากันได้ปีละ 3 ครั้ง จะมีการเผากันบ่อย ทำให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม หลังจากที่เราได้เข้าไปรับซื้อฟางข้าวช่วยลดการผาลงไปได้ และชาวนามีรายได้จากการขายฟางข้าว และคนในชุมชน โดยเฉพาะ เด็ก ที่เราจ้างมาช่วยบรรจุก้อนเชื้อเห็ด เพื่อหารายได้ช่วยครอบครัวหลังเลิกเรียน ช่วงปิดเทอมก็มีรายได้เพิ่มไปด้วย จากการที่เราก็ต้องทำก้อนเชื้อเห็ดมากขึ้น เพราะก้อนเชื้อเห็ดทำจากฟางย่อยสลายได้ง่าย ทำให้คนซื้อจะกลับมาซื้อซ้ำบ่อยขึ้น เด็กๆ มีรายได้เพิ่มขึ้น โดยจะจ่ายค่าแรงในการทำก้อนเชื้อเห็ด ก้อนละ 50 สตางค์ ในหนึ่งวันมีออเดอร์ประมาณ 6,000กว่าก้อน ถ้าเป็นช่วงฤดูฝน หรือ ฤดูหนาว แต่ถ้าเป็นช่วงฤดูร้อน ขายก้อนเชื้อเห็ดได้น้อยลง ประมาณ 2-3 หมื่นก้อนต่อเดือน


ราคาขี้เลื่อย เมื่อเทียบกับฟางข้าว ต่างกันค่อนข้างเยอะ

ในส่วนของราคาขี้เลื่อย ในปัจจุบันอยู่ที่ประมาณตันละ 5-6 พันบาท ส่วนราคาฟางขายเป็นก้อนๆละ 20 กิโลกรัม ในราคาก้อนละ 25 บาท ซึ่งฟางข้าว 1 ก้อน หรือ 1 มัด ผลิตก้อนเชื้อเห็ดได้ 100 ก้อน ซึ่งการใช้ฟางข้าวจะมีต้นทุนค่าแรงที่เพิ่มขึ้น เพราะต้องนำฟางมาบดหรือ หันก่อน แต่เราก็ได้ช่วยเหลือ สร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนได้มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการจ้างแรงงาน ส่วนต้นทุนขี้เลื่อย 100 กิโลกรัม ๆละ 6 บาท ทำก้อนเชื้อเห็ดได้ 200 ก้อน ปัญหาตอนนี้ คือ ลูกค้ายังรู้สึกว่า ถ้าก้อนขี้เลื่อยใช้นาน 6 เดือน แต่ฟางข้าวได้แค่ 2 เดือน

สำหรับคนที่ต้องการก้อนเชื้อเห็ดในช่วงนี้ ถ้าสั่งซื้อช่องทางออนไลน์ ThailandPostMart สามารถซื้อได้ในราคา 10 ก้อน 50 บาท จากโครงการไทยช่วยไทย จากเดิม ราคาเต็ม 10 ก้อน 150 บาท ไม่รวมค่าส่ง (ค่าขนส่งก้อนเห็ด ราคาสูงกว่าเห็ดเสียอีก เพราะน้ำหนักก้อนเห็ด 1ก้อนหนัก 1 กิโลกรัมแล้ว ) แต่ครั้งนี้ 10 ก้อน 50 บาท ส่งฟรี ใครเป็นมือใหม่ อยากเพาะเห็ด ลองเข้ามาสั่งกันดู คุ้มมาก แค่ช่วงโครงการไทยช่วยไทย เท่านั้น

ติดต่อ Facebook กลุ่มเพาะเห็ดพิษณุโลก