จิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา หัวโต๊ะ บิทคับ แคปปิตอล กรุ๊ป นำบทเรียนจากเวทีระดับโลก เวิลด์อีโคโนมิกฟอรัม มากางแผนที่เศรษฐกิจใหม่ ชี้ชัด 3 ตัวแปรหลักอย่าง ปัญญาประดิษฐ์ พลังงาน และภูมิรัฐศาสตร์ กำลังสั่นคลอนขั้วอำนาจเดิมและพลิกโฉมหน้าการลงทุน ท่ามกลางสงครามเทคโนโลยีและเงินทุนในระบบบล็อกเชนกับเงินดั้งเดิมที่กำลังดุเดือด พร้อมส่งสัญญาณเตือนภัยถึงประเทศไทยที่อย่าประมาณติดกับดักอุตสาหกรรมยุคเก่า ต้องเร่งติดอาวุธด้วยโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและดึงดูดเม็ดเงินลงทุนสายพันธุ์ใหม่ ก่อนจะตกขบวนรถไฟสายเศรษฐกิจแห่งอนาคตไปอย่างถาวร
ในเวทีสัมมนาโครงการพัฒนาศักยภาพผู้สื่อข่าวเศรษฐกิจระดับสูง ประจำปีพุทธศักราช 2569 เกิดประเด็นร้อนขึ้นทันที เมื่อ "จิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา" ผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท บิทคับ แคปปิตอล กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ จำกัด ขึ้นเวทีฉายภาพอนาคตโลกเศรษฐกิจการเงิน ในหัวข้อ "เศรษฐกิจทั่วโลกจะหมุนไปทางไหน ถอดมุมมองของผู้นำระดับโลกจากเวที เวิลด์อีโคโนมิกฟอรัม" โดยชำแหละความเปลี่ยนแปลงครั้งมโหฬารของโลกผ่าน 5 แกนหลัก ได้แก่ ภูมิรัฐศาสตร์ การค้า เศรษฐกิจโลก เทคโนโลยี และบทบาทของอาเซียน ซึ่งทั้งหมดคือฟันเฟืองชิ้นสำคัญที่จะขับเคลื่อนทิศทางเศรษฐกิจในทศวรรษหน้า
"ปี 2569 โลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงพร้อมกันห้าแกนที่ใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ตั้งแต่ภูมิรัฐศาสตร์ การค้า เศรษฐกิจโลก เทคโนโลยี ไปถึงบทบาทของอาเซียน ซึ่งในอนาคตขนาดเศรษฐกิจของประเทศอาจไม่ได้วัดด้วยจำนวนประชากรอีกต่อไป แต่ขึ้นอยู่กับศักยภาพการผลิตพลังงานที่รองรับ AI และหุ่นยนต์"
การเปลี่ยนแปลงที่มองเห็นได้ชัดเจนที่สุดบนเวที WEF คือภูมิรัฐศาสตร์โลกที่กำลังเคลื่อนออกจากยุคที่มหาอำนาจยึดกฎกติกาสากลร่วมกัน มาสู่ยุคที่การแข่งขันด้านอำนาจครองเกมมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะการประลองระหว่างสหรัฐกับจีนที่ขยายแนวรบจากการค้าออกไปสู่เทคโนโลยีและเงินทุน สงครามในยุคนี้ไม่ได้เกิดบนสนามรบ แต่เกิดในห่วงโซ่อุปทาน ชิปประมวลผลขั้นสูง และนโยบายจำกัดการลงทุนข้ามแดน จิรายุส ยกตัวอย่างการห้ามส่งออกชิปราคาแพงไปยังจีนว่าเป็นหลักฐานชัดเจนว่าเทคโนโลยีกลายเป็นอาวุธทางยุทธศาสตร์แล้ว ไม่ใช่แค่สินค้าพาณิชย์
สำหรับประเทศขนาดกลางรวมถึงไทย จุดแข็งด้านความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) อาจกลายเป็นไพ่ที่มีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อยๆ หากความขัดแย้งระหว่างมหาอำนาจยืดเยื้อ ขณะเดียวกัน กรอบความร่วมมือ ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) ที่มุ่งผสานเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนให้เป็นตลาดเดียวก็เป็นเครื่องมือเพิ่มอำนาจต่อรองของกลุ่มประเทศขนาดกลางกับมหาอำนาจทั้งสอง จิรายุสอ้างถึงแนวคิด Thucydides Trap หรือกับดักธูซิดิดีสที่อธิบายความเสี่ยงจากการประชันระหว่างมหาอำนาจเก่าและใหม่ว่าไม่ได้นำไปสู่สงครามทุกครั้ง แต่ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นทำให้ทุกประเทศต้องวางหมากรับมือไว้ล่วงหน้า
ประเด็นถัดมาที่จิรายุสเน้นหนักคือการเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจจากอุตสาหกรรมการผลิตสู่เศรษฐกิจดิจิทัลที่ขับเคลื่อนด้วย AI บริการออนไลน์ อีคอมเมิร์ซ และหุ่นยนต์ ยกตัวอย่างว่าบริการ AI อย่าง ChatGPT คือรูปแบบใหม่ของการค้าบริการข้ามพรมแดนที่ไม่ต้องการสำนักงานหรือสินทรัพย์กายภาพในประเทศผู้ใช้บริการ กล่าวได้ว่าโมเดลธุรกิจในยุคนี้สามารถสร้างรายได้จากทุกมุมโลกโดยมีเพียงเซิร์ฟเวอร์
"AI และหุ่นยนต์จะเพิ่มผลิตภาพทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล เพราะทำงานได้ตลอด 24 ชั่วโมง ช่วยชดเชยปัญหาขาดแคลนแรงงานและสังคมสูงวัย บทบาทของมนุษย์จะค่อยๆ เปลี่ยนจากผู้ผลิตมาเป็นผู้บริโภคมากขึ้น" จิรายุสกล่าว พร้อมชี้ว่าจีนเองก็กำลังปรับโมเดลเศรษฐกิจจากการผลิตและส่งออกมาสู่การบริโภคภายในประเทศในลักษณะเดียวกัน
ขณะที่ประเด็นที่ร้อนแรงที่สุดในการบรรยายครั้งนี้ คือการเชื่อมโยงระหว่าง AI กับพลังงาน เพราะ AI และหุ่นยนต์ล้วนต้องใช้ไฟฟ้าเป็นปัจจัยการผลิตหลัก จิรายุสเสนอว่าในอนาคตขนาดเศรษฐกิจของประเทศจะไม่ได้ขึ้นกับจำนวนประชากรอีกต่อไป แต่ขึ้นกับศักยภาพการผลิตพลังงานที่รองรับระบบ AI และหุ่นยนต์ที่ทำงานไม่หยุด ประเทศที่มีพลังงานสะอาดราคาถูกและเพียงพอจะมีต้นทุนการดำเนินงาน AI ต่ำกว่า และดึงดูด Digital FDI ได้มากกว่าประเทศที่มีประชากรมากแต่ขาดโครงสร้างพื้นฐาน
ขณะที่เม็ดเงิน FDI กำลังเปลี่ยนรูปตามนั้น การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศยุคใหม่จะมุ่งไปที่ศูนย์ข้อมูล ชิปประมวลผล ระบบคลาวด์ และแพลตฟอร์ม AI ไม่ใช่โรงงานผลิตแบบดั้งเดิม ประเทศที่เตรียมโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลไว้รอจะได้รับเม็ดเงินก้อนแรกและสร้างความได้เปรียบสะสมที่ตามยากขึ้นเรื่อยๆ จิรายุสเตือนตรงๆ ว่า "อย่ามองแค่เศรษฐกิจเก่า" เพราะหลายประเทศเริ่มเดินหน้าลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลควบคู่กับการเสริมความมั่นคงแห่งชาติไปพร้อมกันแล้ว
จิรายุสกล่าวทิ้งท้ายโดยย้ำว่า สิ่งที่บรรยายในครั้งนี้เป็นเพียงสองใน 5 แกนหลักของการเปลี่ยนผ่านโลก ยังเหลืออีกสามแกน ได้แก่ เศรษฐกิจโลก การค้า และบทบาทของอาเซียน ที่จะเป็นตัวกำหนดทิศทางการลงทุนในระยะต่อไป ซึ่งล้วนมีนัยยะต่อการวางตำแหน่งของไทยในแผนที่เศรษฐกิจโลกใบใหม่ที่กำลังถูกวาดขึ้น
