จากกรณี รถยนต์วอลโว่ รุ่น EX30 ติดไฟลุกไหม้ ทำให้เกิดการค้นหาว่า อะไรคือ สาเหตุที่ทำให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้นมาได้ จากการที่ทีมงาน Motoring X ค้นหาข้อมูลและสอบถามผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับ กรณีดังกล่าวนี้ คาดว่าเกิดขึ้นจาก “Thermal Runaway” คำที่คนใช้รถยนต์ไฟฟ้าไม่อยากเจอมากที่สุด Thermal Runaway คืออะไร และป้องกันได้อย่างไรบ้าง เรามีคำตอบ
Thermal Runaway คือ ปฏิกิริยาลูกโซ่ทางเคมีที่ทำให้เกิดความร้อนสูงขึ้นจนไม่สามารถควบคุมได้ และกลายเป็นไฟไหม้ ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในอุปกรณ์เช่น แบตเตอรี่ โดยเฉพาะแบตเตอรี่ที่เป็น ลิเธียม เป็นต้น โดยจะเป็นการที่เซลล์ใดเซลล์หนึ่งมีความร้อน ซึ่งความร้อนแผ่ไปยังเซลล์ติดกันและสะท้อนความร้อนกลับมาทำให้ความร้อนเพิ่มสูงขึ้น และเมื่อความร้อนถูกส่งต่อไปยังเซลล์อื่นๆ อุณหภูมิจะสูงขึ้นเรื่อยๆ จนสุดท้ายลุกไหม้
Thermal Runaway เกิดขึ้นได้อย่างไร
ปัจจัยที่ทำให้เกิด Thermal Runaway มีอยู่ด้วยกัน 3 เหตุหลัก
- อุบัติเหตุ (Accident) แบตเตอรี่ ได้รับความเสียหายจากการถูกกระทำภายนอกเช่น รถชน หรือ มีวัตถุมากระแทกทำให้แบตเตอรี่ได้รับความเสียหาย สารเคมีที่อยู่ในแบตเตอรี่(กรณีเป็นแบตเตอรี่แบบลิเธียม) ซึ่งเป็นขั้วบวก และขั้วลบ จะไหลมาปนกันทำให้เกิดความร้อนขึ้น
- การชาร์จเกิน (Overcharge) แบตเตอรี่ถูกชาร์จเกินขีดความสามารถในการรองรับ หรือระบบควบคุมอุณหภูมิล้มเหลวทำให้ไม่สามารถลดอุณหภูมิขณะชาร์จได้ ส่งผลให้ไฟฟ้าลัดวงจร กลายเป็น Thermal Runaway ได้
- ความร้อนสะสม การจอดรถในสถานที่มีอุณหภูมิสูง หรือ จอดไว้ใกล้แหล่งความร้อน ทำให้ความร้อนเกิดขึ้นที่ตัวแบตเตอรี่ จนถึงจุดที่เซลล์ในแบตเตอรี่บางเซลล์เสียหาย ความร้อนสะสมมากเกินไป สุดท้ายก็จะเกิด Thermal Runaway
Thermal Runaway ป้องกันได้หรือไม่
ผู้ผลิตแบตเตอรี่ทุกราย ทราบถึงปรากฎการณ์ Thermal Runaway เป็นอย่างดี และได้ทำการป้องกันไว้เรียบร้อยแล้ว ด้วยการใช้ฉนวนที่มีคุณภาพสูง, จัดการแยกเซลล์, ออกแบบช่องระบายควัน และติดตั้งระบบลดอุณหภูมิภายในแบตเตอรี่
ในฐานะผู้ใช้งาน ให้หลีกเลี่ยงการจอดในพื้นที่มีความร้อนสูง และสังเกตุความผิดปกติของตัวแบตเตอรี่ เช่น อาจจะเกิดรอยครูด หรือรอยแผลเล็กๆ ที่ยังไม่ส่งผลในทันที
ทั้งนี้ ในส่วนของกรณี รถยนต์วอลโว่ รุ่น EX30 ติดไฟลุกไหม้ นั้นผู้เขียนเห็นด้วยว่าเป็น Thermal Runaway แต่ยังไม่สามารถระบุสาเหตุของการเกิดได้ เนื่องจากข้อมูลในเหตุการณ์ล่าสุดระบุว่า เป็นการจอดไว้เฉยๆ หลังจากชาร์จเสร็จแล้ว แม้จะเป็นการชาร์จเกินคำแนะนำ (ไม่ควรชาร์จเกิน 70%) แต่ไม่ได้เกิดขึ้นขณะชาร์จ ดังนั้น ควรรอการตรวจสอบและแถลงอย่างเป็นทางการของแบรนด์ เพื่อความถูกต้อง
เครดิตภาพ - จากเจ้าของรถ Tomm และ wiley.com
Thermal Runaway คือ ปฏิกิริยาลูกโซ่ทางเคมีที่ทำให้เกิดความร้อนสูงขึ้นจนไม่สามารถควบคุมได้ และกลายเป็นไฟไหม้ ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในอุปกรณ์เช่น แบตเตอรี่ โดยเฉพาะแบตเตอรี่ที่เป็น ลิเธียม เป็นต้น โดยจะเป็นการที่เซลล์ใดเซลล์หนึ่งมีความร้อน ซึ่งความร้อนแผ่ไปยังเซลล์ติดกันและสะท้อนความร้อนกลับมาทำให้ความร้อนเพิ่มสูงขึ้น และเมื่อความร้อนถูกส่งต่อไปยังเซลล์อื่นๆ อุณหภูมิจะสูงขึ้นเรื่อยๆ จนสุดท้ายลุกไหม้
Thermal Runaway เกิดขึ้นได้อย่างไร
ปัจจัยที่ทำให้เกิด Thermal Runaway มีอยู่ด้วยกัน 3 เหตุหลัก
- อุบัติเหตุ (Accident) แบตเตอรี่ ได้รับความเสียหายจากการถูกกระทำภายนอกเช่น รถชน หรือ มีวัตถุมากระแทกทำให้แบตเตอรี่ได้รับความเสียหาย สารเคมีที่อยู่ในแบตเตอรี่(กรณีเป็นแบตเตอรี่แบบลิเธียม) ซึ่งเป็นขั้วบวก และขั้วลบ จะไหลมาปนกันทำให้เกิดความร้อนขึ้น
- การชาร์จเกิน (Overcharge) แบตเตอรี่ถูกชาร์จเกินขีดความสามารถในการรองรับ หรือระบบควบคุมอุณหภูมิล้มเหลวทำให้ไม่สามารถลดอุณหภูมิขณะชาร์จได้ ส่งผลให้ไฟฟ้าลัดวงจร กลายเป็น Thermal Runaway ได้
- ความร้อนสะสม การจอดรถในสถานที่มีอุณหภูมิสูง หรือ จอดไว้ใกล้แหล่งความร้อน ทำให้ความร้อนเกิดขึ้นที่ตัวแบตเตอรี่ จนถึงจุดที่เซลล์ในแบตเตอรี่บางเซลล์เสียหาย ความร้อนสะสมมากเกินไป สุดท้ายก็จะเกิด Thermal Runaway
Thermal Runaway ป้องกันได้หรือไม่
ผู้ผลิตแบตเตอรี่ทุกราย ทราบถึงปรากฎการณ์ Thermal Runaway เป็นอย่างดี และได้ทำการป้องกันไว้เรียบร้อยแล้ว ด้วยการใช้ฉนวนที่มีคุณภาพสูง, จัดการแยกเซลล์, ออกแบบช่องระบายควัน และติดตั้งระบบลดอุณหภูมิภายในแบตเตอรี่
ในฐานะผู้ใช้งาน ให้หลีกเลี่ยงการจอดในพื้นที่มีความร้อนสูง และสังเกตุความผิดปกติของตัวแบตเตอรี่ เช่น อาจจะเกิดรอยครูด หรือรอยแผลเล็กๆ ที่ยังไม่ส่งผลในทันที
ทั้งนี้ ในส่วนของกรณี รถยนต์วอลโว่ รุ่น EX30 ติดไฟลุกไหม้ นั้นผู้เขียนเห็นด้วยว่าเป็น Thermal Runaway แต่ยังไม่สามารถระบุสาเหตุของการเกิดได้ เนื่องจากข้อมูลในเหตุการณ์ล่าสุดระบุว่า เป็นการจอดไว้เฉยๆ หลังจากชาร์จเสร็จแล้ว แม้จะเป็นการชาร์จเกินคำแนะนำ (ไม่ควรชาร์จเกิน 70%) แต่ไม่ได้เกิดขึ้นขณะชาร์จ ดังนั้น ควรรอการตรวจสอบและแถลงอย่างเป็นทางการของแบรนด์ เพื่อความถูกต้อง
เครดิตภาพ - จากเจ้าของรถ Tomm และ wiley.com
