แผนการนัดหยุดงานยาว 18 วันของพนักงานซัมซุงกว่า 45,000 คนที่กำลังจะเกิดขึ้นในสัปดาห์นี้ สร้างความกังวลให้กับรัฐบาลเกาหลีใต้ นักลงทุนต่างชาติ อีกทั้งยังสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อห่วงโซ่อุปทานโลก และทำให้เกิดคำถามว่า ใครควรได้แบ่งปันผลประโยชน์จากความเฟื่องฟูของ AI
พนักงานกว่า 45,000 คนขู่ผละงานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ซัมซุงนับจากวันพฤหัสฯ (21 พ.ค.) ซึ่งจะส่งผลให้กำลังการผลิตชิปหน่วยความจำที่เป็นส่วนประกอบสำคัญในศูนย์ข้อมูล AI สมาร์ทโฟน และแล็ปท็อปลดลง ขณะที่ซัมซุงและสหภาพแรงงานของบริษัทกำลังเจรจาต่อรองกันเรื่องโบนัส
ซัมซุง อิเล็กทรอนิกส์ ผู้ผลิตชิปหน่วยความจำเบอร์หนึ่งของโลกในแง่ยอดขายและโกยกำไรมหาศาลในภาวะที่ทั่วโลกขาดแคลนชิปหน่วยความจำอย่างหนัก เสนอโบนัสก้อนโตให้พนักงาน แต่ปัญหาคือ บริษัทต้องการจ่ายโบนัสพนักงานฝ่ายชิปหน่วยความจำ 27,000 คนสูงกว่าพนักงานในส่วนออกแบบชิปลอจิกและส่วนการผลิตอื่นๆ อย่างน้อย 6 เท่า
สหภาพแรงงานค้านว่า พนักงานอื่นๆ อีก 23,000 คนในบริษัทที่รับผิดชอบผลิตชิป AI ให้เทสลาและอินวิเดีย ไม่ควรถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แม้ช่วงหลายปีมานี้ธุรกิจรับจ้างผลิตชิปขาดทุนหลายพันล้านดอลลาร์ก็ตาม
รอยเตอร์ได้ตรวจสอบเอกสารนับร้อยหน้าเกี่ยวกับการเจรจาค่าแรงของซัมซุง ตลอดจนถึงพูดคุยกับผู้นำสหภาพแรงงานและพนักงานกว่า 10 คน และแหล่งข่าววงใน ซึ่งพบความแตกแยกอย่างรุนแรง นอกจากนั้นยังมีการพูดถึงการลาออกของพนักงานจำนวนมาก และชี้ให้เห็นว่า สิ่งเหล่านี้อาจเชื่อมโยงถึงหรืออาจคุกคามเป้าหมายของซัมซุงในการเป็นบริษัทเซมิคอนดักเตอร์ครบวงจรเพียงแห่งเดียวของโลกที่นำเสนอชิปและบริการหลากหลายประเภท ต่างจากคู่แข่งที่เน้นความเชี่ยวชาญเฉพาะทางอย่างไมครอนหรือ TSMC
เจพีมอร์แกนประเมินว่า การสไตร๊ก์อาจส่งผลต่อกำไรในการดำเนินงานของซัมซุงราว 21-31 ล้านล้านวอน (14,080-20,790 ล้านดอลลาร์) และยอดขายประมาณ 4.5 ล้านล้านวอน
ทั้งนี้ แผนกดีไวซ์ โซลูชันของซัมซุงประกอบด้วยธุรกิจหลัก 3 ส่วน ได้แก่ ชิปหน่วยความจำ, System LSI และโรงหล่อชิปที่รับจ้างผลิตชิป ซึ่งการบูมของ AI ทำให้ธุรกิจเหล่านี้มีศักยภาพการทำกำไรไม่เท่ากัน
นาห์มู รี ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยยอนเซ และประธานกลุ่มบรรษัทภิบาลของเกาหลีใต้ ชี้ว่า ปัญหาเหล่านี้ส่วนหนึ่งเกิดจากซัมซุงเอง เนื่องจากการนำธุรกิจที่ต่างกันมาไว้ด้วยกันทำให้เกิดโครงสร้างธุรกิจที่ซับซ้อนและส่งผลให้ธุรกิจมีมูลค่าต่ำกว่าที่ควรจะเป็น อีกทั้งยังทำให้เกิดความขัดแย้งด้านผลประโยชน์และจำกัดโอกาสทางธุรกิจ เขาแนะนำให้ซัมซุงทำให้ธุรกิจโรงหล่อชิปสามารถพึ่งตัวเองได้
สมองไหล
กระแสความไม่พอใจของพนักงานซัมซุงปะทุขึ้นเมื่อปีที่แล้วหลังจากเอสเค ไฮนิกส์ ซึ่งเป็นบริษัทคู่แข่ง ยกเลิกเพดานโบนัสนาน 10 ปี ทำให้พนักงานของบริษัทได้โบนัสสูงกว่าพนักงานซัมซุงเกิน 3 เท่า และในเวลาต่อมามีพนักงานซัมซุงบางส่วนลาออกไปทำงานกับเอสเค ไฮนิกซ์
เดือนมีนาคมซัมซุงเสนอจ่ายโบนัสพนักงานฝ่ายชิปหน่วยความจำสูงกว่าที่พนักงานเอสเค ไฮนิกซ์ได้ หรือเท่ากับ 607% ของเงินเดือนตลอดปี ขณะที่พนักงานส่วนอื่นๆ ที่ทำงานกับชิปลอจิกเป็นหลักได้โบนัส 50-100% ของเงินเดือนตลอดปี จากเดิมที่พนักงานฝ่ายชิปหน่วยความจำและชิปลอจิกได้โบนัสเท่ากัน
เจ้าหน้าที่สหภาพแรงงานเตือนว่า โบนัสที่ต่างกันมากอาจผลักดันให้พนักงานในส่วนชิปลอจิกขอย้ายไปอยู่ฝ่ายชิปหน่วยความจำหรือลาออกไปอยู่บริษัทอื่น ซึ่งจะกระทบต่อเป้าหมายของเจ วาย. ลี ประธานกรรมการ ที่ต้องการให้ซัมซุงเป็นที่ 1 ในตลาดชิปลอจิกภายในปี 2030
พนักงานบางคนบอกว่า การขอย้ายฝ่ายหรือย้ายบริษัทเกิดขึ้นมาพักใหญ่แล้วและยังคงเป็นอยู่ในขณะนี้
ทั้งนี้ ข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงานรวมถึงการขอให้ซัมซุงยกเลิกเพดานโบนัสที่ไม่เกิน 50% ของเงินเดือนตลอดทั้งปี และจัดสรรกำไรจากการดำเนินงานประจำปี 15% เข้ากองทุนโบนัสเพื่อแจกจ่ายแก่พนักงาน
คิม ฮยอง-โร ผู้บริหารและผู้เจรจาของซัมซุงอธิบายว่า การจ่ายโบนัสอิงกับผลประกอบการ โดยในส่วนชิปลอจิกนั้นขาดทุนหลายล้านล้านวอน ซึ่งถ้าเป็นบริษัทอื่นอาจยุบส่วนงานนี้ไปแล้ว แต่ซัมซุงยังเชื่อมั่นและลงทุนในธุรกิจนี้อย่างต่อเนื่อง ก่อนสำทับว่า เงินทุนเหล่านั้นมาจากรายได้ของธุรกิจชิปหน่วยความจำ
ซัมซุงได้ออกแถลงการณ์ระบุว่า ธุรกิจชิปลอจิกมีความสำคัญเชิงกลยุทธ์ และบริษัทจะลงทุนในธุรกิจนี้ต่อไปภายใต้วิสัยทัศน์ระยะยาว รวมทั้งจะเสนอค่าตอบแทนที่ดีที่สุดในอุตสาหกรรมให้แก่พนักงานตามข้อเสนอล่าสุด
แถลงการณ์ยังเตือนว่า การนัดหยุดงานจะทำให้บริษัทจัดส่งสินค้าล่าช้าและกระทบต่อความไว้วางใจของลูกค้า
ผลกระทบกว้างขวาง
ผู้บริหารระดับสูงของซัมซุง รัฐบาลเกาหลีใต้ และนักลงทุนต่างชาติพากันกังวลว่า หากมีการสไตร๊ก์จริงอาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อซัมซุงและเศรษฐกิจของประเทศในวงกว้าง
ในบันทึกภายในที่เผยแพร่เมื่อต้นเดือน ประธานบอร์ดซัมซุงระบุว่า นอกจากธุรกิจจะสะดุดแล้ว การนัดหยุดงานอาจกระตุ้นให้เงินทุนไหลออก รายได้จากภาษีของรัฐบาลลดลง และค่าเงินวอนอ่อนลง
ปลายเดือนเมษายน ประธานาธิบดีอี แจ มยอง วิจารณ์ว่า สหภาพแรงงานบางแห่งเรียกร้องมากเกินไป ซึ่งถูกตีความว่า พาดพิงถึงสหภาพแรงงานในซัมซุง
ขณะเดียวกัน หอการค้าอเมริกาในเกาหลีใต้ตั้งข้อสังเกตว่า ความไม่แน่นอนด้านแรงงานอาจส่งผลต่อชื่อเสียงของเกาหลีใต้ในฐานะหุ้นส่วนการผลิตและห่วงโซ่อุปทานที่พึ่งพิงได้
ทางด้านนักวิเคราะห์ระบุว่า บริษัทอื่นๆ กำลังจับตาความขัดแย้งในซัมซุง เนื่องจากอาจเป็นตัวชี้วัดความสัมพันธ์ระหว่างแรงงานกับฝ่ายบริหาร
พัค จี-ซุน ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายของมหาวิทยาลัยเกาหลี เตือนว่า ถ้าซัมซุงเปิดทางให้สหภาพแรงงานใช้การสไตร๊ก์เพื่อผลักดันข้อเรียกร้อง บริษัทต่างๆ อาจตกอยู่ในสถานการณ์ที่เสียเปรียบอย่างมากในการเจรจาต่อรองในอนาคต
ขณะที่พนักงานบางคนบอกว่า สาเหตุที่ออกมาประท้วงเป็นเพราะซัมซุงไม่ให้การยอมรับว่า พนักงานมีส่วนร่วมในการทำให้บริษัทกลายเป็นผู้เล่นระดับโลก