เพจ “ทำนองหลักเพลงไทย” โวยถูก YouTube แจ้ง Content ID Claim หลังน้องณัฐพล บันทึกการบรรเลงเพลง “มุล่งสี่นาที” ด้วยตนเอง เพื่อส่งเข้าร่วมประกวด ไม่มีการนำเพลงหรือสื่อใด ๆ ของผู้อื่นมาใช้ ยันไม่ได้เกิดขึ้นรายแรก นักดนตรีไทยหลายท่านก็เคยเจอ ย้ำเพลงมุล่งสี่นาที เป็นมรดกร่วมสาธารณะสืบทอดมาหลายร้อยปี ใครจะมาอ้างสิทธิ์ไม่ได้
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เพจ “ทำนองหลักเพลงไทย” ได้โพสต์ข้อความคลิปที่ท่านเห็นนี้ คือ คลิปต้นฉบับที่ น้องณัฐพล บันทึกการบรรเลงเพลง “มุล่งสี่นาที” ด้วยตนเอง เพื่อส่งเข้าร่วมประกวด ไม่มีการนำเพลงหรือสื่อใด ๆ ของผู้อื่นมาใช้ประกอบแต่อย่างใด แต่คลิปนี้กลับได้รับการแจ้ง Content ID Claim ในช่วงเวลา 2:03–3:48 ซึ่งตามข้อมูลที่ทีมงานตรวจสอบ เชื่อว่าไม่ตรงกับข้อเท็จจริง เพราะเป็นการบรรเลงสดของน้องเอง ส่งผลให้ทีมงานต้องปรับกำหนดการของกิจกรรมอย่างกระทันหัน
ทันทีที่ทราบเรื่อง ทีมงานได้ดำเนินการตามขั้นตอนที่มี ทั้งยื่นอุทธรณ์ผ่านระบบของ YouTube ส่งอีเมลไปตามช่องทางที่ปรากฏ รวมถึงพยายามติดต่อทางโทรศัพท์ แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่ได้รับการตอบกลับใด ๆ
เท่าที่ทราบ เหตุการณ์ลักษณะนี้มิได้เกิดขึ้นกับวิดีโอของเราเป็นรายแรก นักดนตรีไทยหลายท่านก็เคยเจอสถานการณ์คล้ายกัน ทำให้เห็นถึงช่องโหว่ของระบบที่ยังไม่มีกระบวนการตรวจสอบที่รัดกุมมากพอ นักดนตรีที่บรรเลงเพลงไทยซึ่งมรดกร่วมของชาติเดือดร้อนจากระบบนี้กันหลายท่าน
นี่คือปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบอัตโนมัติที่มองไม่เห็นความต่างระหว่าง “บทเพลงสมัยใหม่ที่มีผู้ถือลิขสิทธิ์ชัดเจน” กับ “บทเพลงมรดกร่วมสาธารณะที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี”
เพลงฉิ่งมุล่ง เป็นเพลงไทยที่ปรากฏมายาวนาน ไม่มีชื่อผู้ประพันธ์ระบุชัดเจน บรรพบุรุษสร้างไว้ให้ลูกหลานชาวไทยบรรเลงสืบต่อกันได้อย่างอิสระ เป็นมรดกร่วมของชาติ
แต่เมื่อระบบ Content ID ถูกออกแบบบนสมมติฐานของ “ลิขสิทธิ์สมัยใหม่” มรดกร่วมเหล่านี้จึงถูกตีความเป็นของ “ผู้จดทะเบียนก่อน” ภูมิปัญญาบรรพบุรุษของชาติอาจถูกบริษัทต่างชาติอ้างสิทธิ์ ส่วนผู้สร้างต้นฉบับกลับต้องมาพิสูจน์ตัวเองว่าไม่ได้ละเมิดลิขสิทธิ์ของตนเอง
ถ้าระบบยังเป็นเช่นนี้ต่อไป ไม่ยากที่จะจินตนาการถึงวันหนึ่งที่ “เพลงเต่าเท่” “เพลงนางนาค” หรือแม้กระทั่ง “เพลงสาธุการ” จะถูกบริษัทต่างชาติเข้ามาขึ้นทะเบียน “ถือลิขสิทธิ์” บนผลงานของบรรพบุรุษไทย แล้วไล่เก็บค่าลิขสิทธิ์จากลูกหลานไทยเอง
นี่จึงไม่ใช่เรื่องของพวกเราอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของวงการดนตรีไทยทั้งหมด ของครู ของลูกศิษย์ ของนักดนตรีสมัครเล่น ของคลิปเพลงระดับชาวบ้านธรรมดาที่อัปโหลดขึ้นไป
มรดกของชาติถูกจับขึ้นบัญชีรายการของบริษัทต่างชาติได้ง่ายขนาดไหน และหากไม่มีการทบทวน สิ่งที่จะเสียไปก่อนของที่เหลือไม่ได้มีแค่รายได้ของบริษัทหนึ่งบริษัทใด แต่คือสิทธิ์ร่วมของชาวไทยทุกคน ที่จะเข้าถึง บรรเลง บันทึก สอน และสร้างสรรค์ต่อไปได้โดยไม่ถูกฝ่ายหนึ่งอ้างสิทธิ์เหนือมรดกชองของบรรพบุรุษไทยทั้งชาติ
ทีมงานขอส่งข้อความนี้ถึงผู้ถือสิทธิ์ทุกท่าน และหวังว่าจะมีช่องทางการติดต่อที่รวดเร็วกว่านี้ เพื่อให้ผู้สร้างสรรค์ผลงานอย่างเราได้ทำงานต่อไปอย่างมั่นใจ
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ล่าสุดทางเพจทำนองหลักเพลงไทย แจ้งเพิ่มเติมว่า ได้รับการปลด Content ID Claim แล้ว