จับกรรมการ บจ. เข้าโรงเรียนดัดนิสัย / สุนันท์ ศรีจันทรา

ประชาชนผู้ลงทุนส่วนใหญ่คงไม่รู้ว่า บรรดากรรมการบริษัทจดทะเบียนทั้งหมด ไม่มีกฎเกณฑ์หรือระเบียบข้อกำหนดว่า ต้องมีประกาศนียบัตรการอบรม หรือผ่านหลักสูตรการเป็นกรรมการที่ดี และผ่านการปลูกฝังจิตสำนึกด้านธรรมาภิบาลมาแล้ว

แต่อีกไม่นาน กรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคน จะถูกกำหนดเงื่อนไข ต้องผ่านหลักสูตรการอบรมการเป็นกรรมการที่ดี เพื่อให้ตระหนักในบทบาทหน้าที่การปกป้องผลประโยชน์ของผู้ลงทุนของบริษัทจดทะเบียน

นายกิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์ ประธานคณะกรรมการตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย กำลังศึกษาแนวทาง เพื่อออกข้อกำหนดให้บุคคลที่จะเข้ามาเป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคน ต้องผ่านหลักสูตรการอบรมเกี่ยวกับการเป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียนที่ดี มีความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ และมีความรับผิดชอบในฐานะตัวแทนของประชาชนผู้ลงทุน

บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ ปัจจุบันมีจำนวนรวมทั้งสิ้น 868 บริษัท แยกเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์จำนวน 629 บริษัท และบริษัทจดทะเบียนตลาด mai อีก 229 บริษัท มีกรรมการรวมทั้งสิ้นประมาณ 6,320 ราย แยกเป็นกรรมการอิสระประมาณ 3,177 ราย

เฉลี่ยแล้วบริษัทจดทะเบียนมีกรรมการประมาณ 7 คน โดยบริษัทจดทะเบียนขนาดเล็กอาจมีกรรมการเพียง 5 คน บริษัทขนาดใหญ่อาจมีกรรมการกว่า 10 คน และกรรมการบริษัทจดทะเบียนจำนวนหนึ่ง นั่งเป็นกรรมการในหลายบริษัท

บุคคลที่เข้ามาเป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียน มีเพียงข้อกำหนดต้องห้ามด้านคุณสมบัติของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เท่านั้น เช่น ไม่เคยถูกลงโทษและถูกจำคุก ไม่ถูก ก.ล.ต. ขึ้นบัญชีดำ ห้ามเป็นกรรมการหรือผู้บริหารบริษัทจดทะเบียน

แต่ไม่เคยมีระเบียบข้อกำหนดว่า กรรมการบริษัทจดทะเบียนจะต้องผ่านการอบรมหลักสูตรใด เพื่อให้เป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียนที่ดี สำหรับผู้ทำหน้าที่กรรมการบริษัท เพื่อให้เข้าใจบทบาท ความรับผิดชอบตามกฎหมาย และหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี ของสถาบันหลักที่ได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศไทยคือ สมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย (IOD)

กรรมการบริษัทจดทะเบียนควรทำหน้าที่เป็นตัวแทนของประชาชนผู้ลงทุน ช่วยกำกับดูแล ตรวจสอบควบคุมให้การบริหารงานในบริษัทจดทะเบียนเป็นไปด้วยความโปร่งใส และเป็นปากเป็นเสียงแทนผู้ถือหุ้นบริษัทจดทะเบียน โดยเฉพาะผู้ถือหุ้นรายย่อย

แต่บทบาทของกรรมการบริษัทจดทะเบียนที่สังคมตั้งความคาดหวังไว้ แทบไม่เคยเกิดขึ้น เพราะกรรมการบริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่ มุ่งรับใช้ฝ่ายบริหารบริษัทฯ พร้อมลงมติสนับสนุนธุรกรรม แม้จะรู้ว่าเป็นธุรกรรมที่ฉ้อฉล เพื่อผ่องถ่ายเงินออกจากบริษัทฯ และเป็นการปล้นเงินของผู้ถือหุ้น

เมื่อบริษัทจดทะเบียนถูกฝ่ายบริหารปล้นจนเหลือแต่ซาก ผู้ถือหุ้นรายย่อยได้รับความสูญเสีย เพราะกิจการล่มสลายล้มละลาย กรรมการบริษัทจดทะเบียนทุกคนไม่ต้องรับผิดชอบใด ๆ เพียงแต่แยกย้ายกันไปหากิน แยกกันไปเป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียนแห่งใหม่ โดยไม่เป็นบุคคลต้องห้ามใด ๆ

แม้จะเป็นกรรมการบริษัทแห่งไหน บริษัทจดทะเบียนแห่งนั้นจะเจ๊ง เพราะฝ่ายบริหารฯ โกงมาสักกี่แห่งก็ตาม

การกำหนดเงื่อนไขการเป็นกรรมการบริษัทจดทะเบียน ต้องผ่านการอบรมหลักสูตร ปลูกจิตสำนึกความรับผิดชอบ เหมือนการจับกรรมการกว่า 6,000 คน เข้าโรงเรียนปรับทัศนะคติ หรือดัดนิสัยให้เลิกรับใช้ฝ่ายบริหาร และมีอุดมการณ์ยืนหยัดการทำหน้าที่เป็นหูเป็นตาแทนประชาชนผู้ถือหุ้น สอดส่องฝ่ายบริหารบริษัทจดทะเบียนไม่ให้ปล้นผู้ถือหุ้น หรือสร้างความเสียหายให้บริษัท ซึ่งเป็นแนวคิดริเริ่มที่ดี

และถือเป็นการปฏิรูประบบกรรมการบริษัทจดทะเบียนครั้งใหญ่ ซึ่งจะได้รับการสนับสนุนจากประชาชนผู้ลงทุนแน่นอน

เพราะกรรมการบริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่ อยู่ดีกินดี และไร้สำนึกความรับผิดชอบกันมานานเต็มทีแล้ว จึงจำเป็นต้องดัดนิสัย จำเป็นต้องขีดเส้นความรับผิดชอบ ซึ่งควรเกิดขึ้นโดยเร็ว

ประธานบอร์ดตลาดหลักทรัพย์ฯ คนปัจจุบัน จุดชนวนการยกเครื่องกรรมการบริษัทจดทะเบียนทั้งหมดกว่า 6,000 คนแล้ว เป้าหมายคือการสร้างกรรมการที่ดีและมีสำนึกความรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้น ซึ่งเป็นแนวทางเชิงสร้างสรรค์ และเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างธรรมาภิบาลและการสร้างความเชื่อมั่นการลงทุนในตลาดหุ้น

แนวคิดการสร้างบรรทัดฐานใหม่ของกรรมการบริษัทจดทะเบียน ควรเป็นวาระเร่งด่วนของ ก.ล.ต. และตลาดหลักทรัพย์

เพราะประชาชนผู้ลงทุนสุดทนกับพฤติกรรมของกรรมการบริษัทจดทะเบียนมานานแล้ว