การประกาศหลักเกณฑ์ใหม่ของโครงการอาหารเสริม (นม) โรงเรียน ปีการศึกษา 2569 กำลังกลายเป็นประเด็นร้อนในแวดวงอุตสาหกรรมนม หลังไม่มีการระบุสัดส่วนโควตา 70:30 ไว้อย่างชัดเจนเหมือนที่ผ่านมา แต่กลับเพิ่มความเข้มงวดในเงื่อนไขการเข้าร่วมโครงการอย่างมีนัยสำคัญ
แม้แนวทางใหม่จะมุ่งเน้นการยกระดับคุณภาพนมโรงเรียน ทั้งการควบคุมแหล่งน้ำนมดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง และการตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่อุปทาน แต่การไม่กล่าวถึงสัดส่วนโควตาเดิม ทำให้เกิดคำถามสำคัญต่อทิศทางนโยบาย
๐ คุมเข้มทั้งระบบ แต่ไม่แตะโครงสร้าง
หลักเกณฑ์ใหม่กำหนดเงื่อนไขเข้มงวดมากขึ้นในทุกขั้นตอน ผู้ประกอบการต้องมีความพร้อมทั้งด้านแหล่งวัตถุดิบ ระบบการผลิต และการควบคุมคุณภาพ หากไม่เป็นไปตามมาตรฐาน อาจถูกลงโทษตั้งแต่ปรับ ไปจนถึงตัดสิทธิ์เข้าร่วมโครงการ
มาตรการดังกล่าวสะท้อนความพยายาม “คัดผู้เล่น” ให้เหลือเฉพาะผู้ที่มีศักยภาพจริง แต่ในขณะเดียวกัน ยังไม่มีความชัดเจนเกี่ยวกับการปรับโครงสร้างการจัดสรรสิทธิ์
๐ ตัวเลขหาย แต่เงื่อนไขยังชี้ทางเดิม
แม้ตัวเลข 70:30 จะไม่ถูกระบุในเอกสาร แต่เงื่อนไขสำคัญ เช่น การต้องมีแหล่งน้ำนมดิบในระบบ การเชื่อมโยงกับฟาร์มหรือศูนย์รวบรวมน้ำนม และการตรวจสอบย้อนกลับ อาจทำให้รูปแบบการจัดสรรสิทธิ์ยังคงใกล้เคียงกับแนวทางเดิมในทางปฏิบัติ จึงเกิดข้อสังเกตว่า การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้อาจเป็นเพียง “การปรับวิธีการควบคุม” มากกว่าการปรับโครงสร้าง
๐ คัดเข้ม อาจเร่งการกระจุกตัว
มาตรฐานที่เข้มงวดขึ้นมีแนวโน้มส่งผลต่อโครงสร้างตลาด ผู้ประกอบการที่มีระบบครบถ้วนมีโอกาสได้เปรียบ ขณะที่ผู้เล่นรายเล็กอาจเผชิญต้นทุนการปรับตัวที่สูงขึ้น สถานการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่การลดจำนวนผู้เล่นในระบบ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการกระจุกตัวในระยะยาว
๐ เป้าหมายปลายทางยังต้องพิสูจน์
แม้นโยบายจะมุ่งหวังให้เด็กนักเรียนได้รับนมที่มีคุณภาพและปลอดภัยมากขึ้น แต่ผลลัพธ์จะเป็นไปตามเป้าหมายหรือไม่ ยังขึ้นอยู่กับการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ และความสมดุลของระบบโดยรวม
๐ ปม 70:30 ยังไม่จบ
การไม่ระบุสัดส่วนโควตา 70:30 อาจสะท้อนความพยายามเพิ่มความยืดหยุ่นให้ระบบ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็ยังไม่มีคำตอบชัดเจนว่าโครงสร้างเดิมจะถูกปรับเปลี่ยนจริงหรือไม่
๐ คำถามสำคัญจึงยังคงอยู่ที่ว่า
นโยบายใหม่นี้เป็น “การเปิดระบบให้แข่งขันมากขึ้น” หรือเป็นเพียง “การคุมเข้มในรูปแบบใหม่ ภายใต้โครงสร้างเดิม”
