AI Literacy: มาตรฐานใหม่สู่อนาคตแรงงานไทยในยุคดิจิทัล

เมื่อการรู้เท่าทัน AI ไม่ใช่แค่การใช้เป็น แต่ต้องรู้อย่างมีมาตรฐาน ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาเปลี่ยนโฉมหน้าของโลกการทำงาน ตั้งแต่อุตสาหกรรมการผลิต การบริการ สุขภาพ การเงิน ไปจนถึงชีวิตประจำวันของผู้คน คำถามสำคัญที่ประเทศไทยต้องเผชิญคือ "เราพร้อมหรือไม่ ที่จะใช้ AI อย่างมีประสิทธิภาพและรับผิดชอบ" นี่คือเหตุผลที่สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) หรือ TPQI เป็นหน่วยงานแรกในประเทศไทยที่ริเริ่มในการจัดทำมาตรฐานสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้าน AI Literacy เพื่อยกระดับขีดความสามารถของแรงงานไทยให้ก้าวทันโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

AI Literacy ไม่ใช่แค่การรู้จักใช้งานเครื่องมือ AI แต่หมายถึงความสามารถในการทำความเข้าใจ ใช้งาน และบริหารจัดการ AI อย่างถูกต้อง รวมถึงการตระหนักถึงความเสี่ยงและโอกาสที่เกิดขึ้นจากการใช้ AI ในบริบทต่างๆ ตลอดจนการใช้งานอย่างมีจริยธรรมและธรรมาภิบาล

นางสาวจุลลดา มีจุล ผู้อำนวยการสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ กล่าวว่า การมีมาตรฐาน AI Literacy เป็นสิ่งจำเป็น เพราะหลายอุตสาหกรรมกำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่การใช้ AI อย่างรวดเร็ว หากกำลังแรงงานไทยไม่มีความเข้าใจและทักษะในการใช้งาน AI อย่างถูกต้อง ประเทศอาจสูญเสียโอกาสในการแข่งขันบนเวทีโลก ขณะเดียวกัน AI ยังมีความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัว การเลือกปฏิบัติ และข้อมูลบิดเบือน จึงต้องมีมาตรฐานที่ชัดเจนในการกำกับการใช้งาน

TPQI เรียนรู้จากมาตรฐานสากล สู่บริบทของประเทศไทย
TPQI ได้ศึกษาและนำแนวปฏิบัติที่ดีจากประเทศชั้นนำมาเป็นต้นแบบในการจัดทำมาตรฐาน AI Literacy อาทิ นิวซีแลนด์ สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา และสิงคโปร์ ซึ่งล้วนมีการกำหนดกรอบ AI Literacy อย่างเป็นระบบและได้รับการยอมรับในระดับสากล โดยเฉพาะนิวซีแลนด์ที่มุ่งเน้นให้ประชาชนมีความเข้าใจ AI ตั้งแต่ระดับพื้นฐานไปจนถึงการใช้งานเชิงลึก พร้อมให้ความสำคัญกับความโปร่งใส จริยธรรม และความปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ที่ TPQI ต้องการขับเคลื่อนให้เกิดขึ้นในประเทศไทย

การจัดทำมาตรฐานที่อ้างอิงจากแนวปฏิบัติสากลนี้ จะทำให้มาตรฐาน AI Literacy ของไทยได้รับการยอมรับในระดับสากล และสามารถนำไปใช้เทียบเคียงกับมาตรฐานของประเทศอื่นได้ ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อกำลังแรงงานไทยที่ต้องการทำงานในตลาดโลก

การจัดทำมาตรฐานสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้าน AI Literacy ได้รับความสนใจและการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาอย่างกว้างขวาง มีผู้เข้าร่วมให้ความเห็นกว่า 117 ราย จากหน่วยงานสำคัญ เช่น สำนักงาน ก.พ.ร. สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา สวทช. สอวช. สกสว. สดช. สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน สมาคมปัญญาประดิษฐ์ประเทศไทย สมาคมผู้ประกอบการปัญญาประดิษฐ์ และสมาคมเทคโนโลยีดิจิทัล การมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนนี้ จะทำให้มาตรฐานที่ได้สะท้อนความต้องการที่แท้จริงของตลาดแรงงาน และสามารถนำไปใช้ได้จริงทั้งในภาครัฐและเอกชน

มาตรฐาน AI Literacy จะช่วยให้สามารถ วัดระดับความสามารถอย่างเป็นระบบ ทั้งความเข้าใจพื้นฐาน การใช้งาน และการประเมินความสามารถของ AI ส่งเสริมการใช้ AI อย่างมีจริยธรรม ป้องกันการใช้งานที่ไม่เหมาะสมหรือก่อให้เกิดอันตราย เป็นเครื่องมือในการพัฒนาบุคลากร องค์กรและหน่วยงานรัฐสามารถใช้เป็นแนวทางในการฝึกอบรมและคัดเลือกบุคลากรที่มีทักษะ AI จริง ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน แรงงานไทยจะมีความพร้อมในการทำงานกับเทคโนโลยี AI และสามารถแข่งขันในตลาดโลกได้

การริเริ่มจัดทำมาตรฐาน AI Literacy ของ TPQI เป็นก้าวสำคัญในการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยสู่ยุคดิจิทัล เป็นการสร้างรากฐานให้แรงงานไทยไม่เพียงแต่ใช้ AI เป็น แต่ใช้อย่างมีมาตรฐาน มีความรับผิดชอบ และสามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก นี่คือการลงทุนในอนาคตของกำลังคนไทย เพื่อให้ทุกคนสามารถเติบโตไปพร้อมกับเทคโนโลยี และใช้ AI เป็นเครื่องมือในการสร้างสรรค์คุณค่าให้กับสังคมอย่างยั่งยืน