ฝันร้ายกลางวันแสกๆ บนเชน Starknet! แพลตฟอร์มเทรดฟิวเจอร์สชื่อดัง ‘Paradex’ ทำงามหน้า เกิดความผิดพลาดทางเทคนิคระหว่างปรับปรุงระบบ ดันราคา Bitcoin ดิ่งนรกแตะพื้น 0 ดอลลาร์ ชั่วพริบตา ส่งผลให้พอร์ตนักลงทุนระเบิด (Liquidations) เป็นลูกโซ่ทั่วกระดาน ความเสียหายประเมินค่าไม่ได้ จนทีมงานต้องงัดไม้ตายสุดท้ายที่โลกบล็อกเชนรังเกียจที่สุดอย่างการ ‘Rollback’ หรือย้อนเวลากลับไปก่อนเกิดเหตุ เพื่อกู้คืนเงินลูกค้า ท่ามกลางเสียงก่นด่าว่านี่คือ ‘Centralized’ ในคราบ DeFi
เหตุการณ์ช็อกโลกคริปโตฯ ครั้งนี้อุบัติขึ้นเมื่อวันจันทร์ที่ 19 มกราคม 2569 เมื่อ Paradex กระดานเทรดอนุพันธ์แบบกระจายศูนย์ (Perpetual DEX) บนเครือข่าย Starknet ประสบปัญหาระหว่างการย้ายฐานข้อมูล (Database Migration) ส่งผลให้ระบบแสดงราคา Bitcoin ผิดพลาดอย่างร้ายแรง จากระดับ 9 หมื่นกว่าดอลลาร์ เหลือเพียง “0 ดอลลาร์”
หายนะชั่วพริบตาล้างพอร์ตทิพย์นับพันราย
@sniiperrB ผู้ใช้งานบน X (Twitter) เป็นคนแรกๆ ที่ออกมาตีระฆังเตือนภัย โดยโพสต์ภาพหน้าจอพร้อมข้อความระบุว่า “ตอนแรกผมนึกว่าเป็นแค่บั๊กหน้าจอ (UI Bug) แต่พอดูในคอมฯ ราคา Bitcoin มันเด้งกลับมาจาก 0 จริงๆ และตอนนี้มีการล้างพอร์ตเกิดขึ้นเป็นพันๆ รายการ... นี่ดูไม่ดีเลยสำหรับ Paradex”
ข้อมูลจาก DeFiLlama ระบุว่า Paradex ถือเป็นผู้เล่นรายใหญ่ที่มีสถานะคงค้าง (Open Interest) สูงถึง 641 ล้านดอลลาร์ (ราว 2.2 หมื่นล้านบาท) และมีปริมาณการซื้อขายย้อนหลัง 30 วันกว่า 3.7 หมื่นล้านดอลลาร์ การที่ราคาร่วงเหลือศูนย์จึงหมายถึงหายนะขั้นรุนแรงที่ทำให้สถานะ Long ทั้งหมดในระบบถูกบังคับขายทันที
ทางเลือกมรณะ ยอมกลืนน้ำลาย ‘Rollback’ เชน
เพื่อแก้ไขสถานการณ์วิกฤต ทีมงาน Paradex ตัดสินใจเลือกทางออกที่เจ็บปวดและขัดต่อปรัชญาบล็อกเชนที่สุด นั่นคือการทำ “Chain Rollback” หรือการย้อนสถานะของเชนกลับไปที่บล็อก 1,604,710 (ช่วงเวลาก่อนเกิดเหตุ) เพื่อยกเลิกธุรกรรมการล้างพอร์ตที่เกิดจากความผิดพลาดทั้งหมด และคืนเงินให้ลูกค้า
แม้การกระทำนี้จะช่วยรักษาเงินของผู้ใช้งานไว้ได้ (SAFU) แต่ก็แลกมาด้วยเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากชุมชนคริปโตฯ ว่า “DEX กับคำว่า Rollback ไม่ควรอยู่ในประโยคเดียวกัน” เพราะมันสะท้อนว่าทีมงานมีอำนาจเบ็ดเสร็จในการควบคุมระบบ ไม่ต่างอะไรกับธนาคารหรือ Web2 ดั้งเดิม
ภาพรวมตลาดเลือด "เซ่นสังเวย 875 ล้านดอลล์"
เหตุการณ์ของ Paradex เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ตลาดคริปโตฯ กำลังเปราะบางและผันผวนอย่างหนัก ข้อมูลจาก CoinGlass เผยว่า ในรอบ 24 ชั่วโมงที่ผ่านมา มีการล้างพอร์ตทั่วทั้งตลาด (Total Liquidations) รวมมูลค่ากว่า 875 ล้านดอลลาร์ โดยเป็นสถานะของ Bitcoin เพียงอย่างเดียวถึง 234 ล้านดอลลาร์
แม้ตัวเลข 875 ล้านดอลลาร์นี้จะเป็นภาพรวมของทั้งตลาดที่ได้รับผลกระทบจากหลายปัจจัย (รวมถึงความกังวลเรื่องสงครามการค้า) แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่า “ความผิดพลาด” ของ Paradex ได้กลายเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาที่สร้างความตื่นตระหนกและซ้ำเติมให้สถานการณ์เลวร้ายลงไปอีก
อย่างไรก็ตามกรณีศึกษาของ Paradex คือเครื่องเตือนใจชั้นดีสำหรับนักลงทุน DeFi ว่า "Code is Law" อาจไม่มีอยู่จริงในโปรเจกต์ที่ยังมีการควบคุมจากส่วนกลาง และความเสี่ยงของ Smart Contract ไม่ได้มีแค่การถูกแฮก แต่ยังรวมถึงความผิดพลาดทางเทคนิคที่อาจเสกเงินในพอร์ตให้หายวับไปกับตาได้ทุกเมื่อ